عزاداری سیدالشهدا(ع) در سده های ششم تا نهم هجری چگونه بوده است؟ عزاداری برای امام حسین (ع) عزاداری عزاداری امام حسین (ع) عزاداری بر امام حسین (ع) ث. امام سوم(حضرت امام حسین ع) Persian <br />[۱] نقض : ص ۳۷۰ ـ ۳۷۳ .<br />[۲] نقض : ص ۳۷۰ .<br />[۳] ر . ك : ص ۳۰۶ ح ۲۹۳۰ .<br />[۴] در سير أعلام النبلاء (ج ۲۰ ص ۴۱۶) آمده است : رافضى ها به سال ۵۶۱ق ، براى عاشورا به سوگوارى پرداختند و آن را به حدّ اعلا رساندند .<br />[۵] در سير أعلام النبلاء (ج ۲۱ ص ۱۹۳) و البداية و النهاية(ج ۱۳ ص ۹) ، در شرح حال ابو الخير احمد بن اسماعيل بن يوسف طالقانى قزوينى شافعى آمده است : در زمان وى ، تشيّع به خاطر ابن صاحب رواج پيدا كرد و مردم در روز عاشورا از وى خواستند كه يزيد را لعن كند و او نكرد . چند بار اقدام به كشتنش كردند ؛ امّا نه از نظرش دست كشيد و نه سست شد . او به قزوين رفت ؛ امّا ابن جوزى به آنان متمايل شد .<br />[۶] البداية و النهاية : ج ۱۳ ص ۱۹۴ .<br />[۷] در البداية و النهاية (ج ۱۲ ص ۲۸۸) آمده است : وقتى صلاح الدين به سال ۵۷۰ ق ، بر دمشق به طور كامل ? و همه جانبه چيره شد ، چون در حلب هنوز مقاومت و آشفتگى ادامه داشت ... ، بلافاصله راهى حلب شد و در كوه جوشن ، مستقر گرديد . مردم حلب به حاضر شدن در ميدان باب العراق فرا خوانده شدند . مردم در آن جا گرد آمدند . نور الدين ، شاه زاده حاكم حلب ، برخاست و به مردم ، اظهار محبّت و علاقه كرد و در برابر آنان ، تظاهر به گريه نمود و آنها را به جنگ با صلاح الدين تحريك كرد . و اين با نظر امراي پيشين بود . مردم شهر به او اعلام وفادارى و طاعت عمومى كردند و شيعيان به اين منظور با او شرط كردند كه «حىّ على خير العمل» باز گردانده و در بازارها اذان گفته شود و بخش شرقى مسجد جامع ، به آنها اختصاص يابد و نام دوازده امام ، در كنار جنازه ها برده شود و براى نماز ميّت ، پنج تكبير گفته شود و عقد ازدواج هايشان نزد ابو طاهر بن ابى المكارم حمزة بن زاهر حسينى باشد . او همه اينها را پذيرفت و در مسجد جامع و جاهاى ديگر شهر ، در اذان ، «حىّ على خير العمل» گفته مى شد .<br />[۸] المنتظم : ج ۱۸ ص ۳۰۲ .<br />[۹] المنتظم : ج ۱۸ ص ۱۲۵ ، سير أعلام النبلاء : ج ۲۰ ص ۴۱۰.<br />[۱۰] لسان الميزان : ج ۵ ص ۲۱۸ .<br />[۱۱] تاريخ تشيّع : ج ۲ ص ۵۱۹ (به نقل از: تاريخ طبرستان : ص ۱۱۶ ـ ۱۱۸) .<br />[۱۲] الحوادث الجامعة و التجارب النافعة فى المئة السابعة : ص ۹۳ . در اين كتاب آمده كه خليفه به محتسب بغداد ، جمال الدين عبد الرحمان ابن جوزى ، دستور داد كه وى از مقتل خوانى در روز عاشورا و مرثيه سرايى در هر جاى بغداد، جز در كنار مرقد موسى بن جعفر۷ جلوگيرى كند .<br />[۱۳] أسرار الإمامة : ص ۲۴۴ .<br />[۱۴] مثنوى : ص ۹۵۹ (دفتر ۶ بيت ۷۷۷). گفتنى است كه مولوى، خود نيز غزل پُرشور و سوزناك «كجاييد اى شهيدان خدايى؟»را در سوگ شهيدان دشت كربلا سروده است.<br />[۱۵] . ر .ك : ج ۹ ص ۳۸۹ (فصل يكم / سوگوارى در دهه اوّل محرّم) .<br />[۱۶] از كارهاى مهمّ روز عاشورا درنزد اوليا ، همراهى كردن با فرشتگان و پيامبران و اوصيا در عزادارى است ، به خاطر شكسته شدن حرمت هاى الهى و از دست رفتن مقامات نبوى ، و خوارى و ذلّتى كه از سوى آن دشمنان ، بر اسلام رفت و مى رود ، و به جهت چيره شدن دولت ابليس و سپاهش بر دولت خدات و بندگان مخصوصش .<br /> انسان بايد در مجلس بنشيند ، تا آنچه بر فرزندان سيّد انبيا ـ كه درود خداى عزوجل بر او و خاندانش باد ـ رخ داد ، بخواند و مصيبت هايى را كه با ريخته شدن خون آنان ، تجديد شد و بدى اى كه به آنان روا داشته شد ، به ياد بياورد و نوشته اللهوف على قتلى الطفوف را بخواند .<br /> و اگر به آن دسترس نداشت ، آنچه را اين جا ذكر مى كنيم بخواند ، و چون ما روز عاشورا و وظايف در آن را از عمل و گفتار ، گفته ايم ، خوب است رويدادهاى آن را هم از رويارويى و جنگ ، بازگو كنيم و آن را اللطيف فى التصنيف فى شرح السعادة بشهادة صاحب المقام الشريف مى ناميم و مى گويم : بسم اللّه الرحمن الرحيم . على بن موسى بن جعفر بن محمّد بن محمّد طاووس ، چنين مى گويد : خداوندا! ما اين مقتل را بر تو مى خوانيم و اين ظلم را به درگاه تو مى آوريم (الإقبال : ج ۳ ص ۵۶ ).<br />[۱۷] مردم حلّه و كوفه ، فرزندان و مقدارى از اموالشان را كه مى توانستند ، به جلگه ها و تالاب ها بردند و بزرگانشان از سادات و فقها ، به همراه مجد الدين بن طاووس علوى ، پيش پادشاه (هلاكوخان) رفتند و از او امان خواستند و او به آنها امان داد و برايشان پليس گماشت و آنها به شهرهايشان باز گشتند و به دنبال هر كه در جلگه ها و تالاب ها بود و از موضوع خبر داشت ، فرستادند و آنان با خانواده و اموالشان آمدند (الحوادث الجامعة : ص ۱۵۹) .<br />[۱۸] سفرنامه ابن بطوطه : ج ۱ ص ۱۱۶ .<br />[۱۹] جامع المسائل: ص ۹۳ (المجموعة الثالثة).<br />[۲۰] البدايه والنهاية : ج ۸ ص ۲۰۳ .<br />[۲۱] ديوان سيف فرغانى : ص ۱۷۶ ش ۷۹ (بخش قصايد و قطعات) .<br />[۲۲] تاريخ و جنبه ادبى تعزيه : ص ۱۵ ـ ۱۶ . اين كتاب ، متن پايان نامه دكترى نويسنده آن، در دانشكده ادبيّات و علوم انسانى دانشگاه تهران در سال تحصيلى ۱۳۴۶ ـ ۱۳۴۷ شمسى است .<br />[۲۳] روضة الشهداء : ص ۱۲ .<br />[۲۴] آقاى رسول جعفريان ، در نقد و بررسى كتاب روضة الشهدا مى گويد : در آن زمان ، همه ساله در سالگرد قيام عاشورا، در ماوراء النهر ، مراسمى برپا مى شده است و اين ، پيش از تأليف روضة الشهدا بوده است .<br /> وى در جاى ديگر مى گويد : روضة الشهدا ، سند مهمّى بر اين مطلب است كه مجالس سالانه سوگوارى عاشورا ، به شكل بسيار حادّ آن ، در آن زمان ، شايع بوده است ... . ساختار كتاب وى ، حكايت از وجود چنين فرهنگى دارد . اشعارى كه در اين كتاب نقل شده ، حكايت از حضور ادب قوىِ عاشورايى در زبان فارسى دارد (ر . ك : آينه پژوهش : ش ۳۳ ص ۳۶ ـ ۳۷) . <br /> منبع : دانشنامه امام حسین(ع)، ج10، ص 136-184 text امام سوم (سید الشهداء), حسین بن علی (ع), 4-۶۱ ق question and answer