از دیدگاه منابع اسلامی، میان هوش و عقل چه رابطه‌ای وجود دارد؟ آیا با هم تفاوت دارند یا خیر؟ هوش عقل انسان انواع ادراکات انسان وجدان اخلاقی هوش شناختی عقل و هوش هوش انسان انسان شناسی Human nature Persian [1]. لغت‌نامه دهخدا، واژه «هوش».<br />[2]. ر.ک:ساعتچی، محمود، دانستنی‌های روانشناسی، ص 239 – 240، تهران، نشر علم، چاپ اول، 1387ش.<br />[3]. ازهرى، محمد بن احمد، تهذیب اللغة، ج 10، ص 184، بیروت، دار احیاء التراث العربی‏، چاپ اول، 1421ق.<br />[4]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج 14، ص 287، بیروت، دار صادر، چاپ: سوم، 1414ق.<br />[5]. فیومى، احمد بن محمد، المصباح المنیر فى غریب الشرح الکبیر للرافعى، ص 209، قم، مؤسسه دار الهجرة، چاپ دوم، 1414ق.<br />[6]. ازدى، عبدالله بن محمد، کتاب الماء، ج 3، 1005، تهران، دانشگاه علوم پزشکی ایران، مؤسسه مطالعات تاریخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل، ‏چاپ اول، 1387ش.<br />[7]. موسى، حسین یوسف، الإفصاح، ج ‏1، ص 148، قم، مکتب الاعلام الاسلامی‏، چاپ چهارم، 1410ق.<br />[8]. ر.ک: صلیبا، جمیل، صانعى دره بیدى، منوچهر، فرهنگ فلسفى، ص 362، تهران، انتشارات حکمت، چاپ اول، 1366ش؛ مطهری، مرتضی، مجموعه ‏آثار، ج ‏23، ص 719، تهران، انتشارات صدرا.<br />[9]. ر.ک: مجلسى، محمد باقر، بحار الأنوار، ج ‏1، ص 97 – 98، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.<br />[10]. ر.ک: «عقل و گستره فعالیت آن»، سؤال 227؛ «عقل چیست؟»، سؤال 11343؛ «سازگاری اسلام با عقل»، سؤال 1157؛ «تعریف عقل»، سؤال 50655.<br />[11]. شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعة، ج ‏15، ص 208 – 209، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، 1409ق. <br />[12]. محمدی ری شهری، محمد، برنجکار، رضا، مهریزی، مهدی، دانش نامه عقاید اسلامی، ج 1، ص 178، قم، دار الحدیث، چاپ اول، 1385ش.<br />[13]. ر.ک: شیخ صدوق، الخصال، ج ‏2، ص 427، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1362ش؛ ابن أبی جمهور، محمد بن زین الدین، عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة، ج ‏1، ص 248، قم، دار سید الشهداء للنشر، چاپ اول، 1405ق. <br />[14]. کراجکی، محمد بن علی، کنز الفوائد، ج ‏1، ص 199، قم، دارالذخائر، چاپ اول، 1410ق؛ برقی، احمد بن محمد، المحاسن، ج ‏1، ص 193، قم، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1371ق.<br />[15]. ر.ک: اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ج ‏2، ص 158، تبریز، نشر بنی هاشمی، چاپ اول، 1381ق؛ تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، ص 92، قم، دار الکتاب الإسلامی، چاپ دوم، 1410ق.<br />17]<br />. دانش نامه عقاید اسلامی، ج 1، ص 179.<br />[18]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ‏1، ص 25، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق<br />[19]. ر.ک: حق شناس، حسین، بشنو از نى (شرحى بر حکایتهاى مثنوى)، ج ‏1، ص 173 – 176، قم، مؤسسه فرهنگى انتشاراتى شاکر، چاپ اول، 1383ش؛ غرویان، محسن، فلسفه اخلاق، ص 141 – 148، قم، نشر پیک جلال، چاپ دوم، 1379ش.<br />[20]. دانش نامه عقاید اسلامی، ج 1، ص 179.<br />[21]. ر.ک: همان، 180.<br />[22]. ر.ک: تحف العقول، ص 401 – 402.<br />[23]. دانش نامه عقاید اسلامی، ج 1، ص 181.<br />[24]. تحف العقول، ص 386.<br />[25]. عقل بر دو قسم است؛ یکى طبیعى و ذاتى که آدمى با خود از أصل آفرینش آورده است و به سبب آن، انسان از سایر حیوانات ممتاز است. دوم؛ عقل کسبى؛ که به کسب و تجربه و شنیدن قضایا و مطالب علمى و غیر علمى حاصل شود. وقت این قسم از عقل نزدیک به زمان بلوغ است و روز به‌روز به مدد علم و دانش صحیح و رفتار و کردارهاى درست و آلوده به گناه نشدن محکم شده و پرورش می‌یابد.<br />[26]. طریحی، فخر الدین بن محمد، مجمع البحرین، ج ‏1، ص 352 – 353، تهران، مرتضوى، چاپ سوم، 1375ش؛ صدر الدین شیرازى، محمد بن ابراهیم، شرح أصول الکافی، ج ‏1، ص 241، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى، چاپ اول، 1383ش.<br />[27]. فتال نیشابورى، محمد بن احمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، ج ‏1، ص 4، قم، انتشارات رضى، چاپ اول، 1375ش.<br />[28]. لیثى واسطى، على بن محمد، عیون الحکم و المواعظ ، ص 66، قم، دار الحدیث، چاپ اول، 1376ش.<br />[29]. ر.ک: میردریکوندى، رحیم، مقایسه تحلیلى عقل دینى و هوش شناختى، مجله معرفت، ص 35 – 52، سال بیستم، شماره 163، تیر 1390ش. text question and answer Comparative