خداوند سرنوشت انسان ها را قبل از خلقت می دانسته و می دانیم که خیلی از انسان ها به جهنم می روند، اگر یکی از این ها در قیامت از خدا سؤال کند که چرا مرا خلق کردی؟ در حالی که می دانستی به جهنم می روم، جواب خداوند چه خواهد بود؟ جبر و اختیار(کلام) علم ازلی الهی به افعال انسان علم الهی به سعادت انسان علم الهی به شقاوت انسان علم کلام Persian پی نوشتها:<br />[1] انه (ص) قال: لعنت القدریه علی لسان سبعین نبیاً. قیل: و من القدریة یا رسول الله؟ فقال: قوم یزعمون ان الله قدر علیهم المعاصی و عذبهم علیها. ، بحار ، ج 5، ص 47.<br />[2]تابع در این جا به معنای اینست که علم مطابق با معلوم است.<br />قال: و هو تابع بمعنى أصالة موازيه في التطابق.<br />أقول: اعلم أن التابع يطلق على ما يكون متأخرا عن المتبوع و على ما يكون مستفادا منه و هما غير مرادين في قولنا العلم تابع للمعلوم فإن العلم قد يتقدم المعلوم زمانا و قد يفيد وجوده كالعلم الفعلي و إنما المراد هنا كون العلم و المعلوم متطابقين بحيث إذا تصورهما العقل حكم بأصالة المعلوم في هيئة التطابق و أن العلم تابع له و حكاية عنه و أن ما عليه العلم فرع على ما عليه المعلوم و على هذا التقدير يجوز تأخر المعلوم الذي هو الأصل عن تابعه فإن العقل يجوز تقدم الحكاية على المحكي. كشف‌المراد، ص 231.<br />[3] خواجه نصیر الدین طوسی، کشف المراد، ص 230.<br />[4] بیستونی، محمد، شیطان شناسی از دیدگاه قرآن کریم، ص 17.<br />[5] نهج البلاغه، خطبه ی قاصعه، ش 234.<br /> text question and answer