عبادت ما برای خود ماست، یعنی چه؟ این مسئله با عبادت برای خدا چگونه قابل جمع است؟ توحید در عبادت هدف فعل الهی مراتب توحید هدف اصلی عبادات آثار عبادت هدف فاعل خداشناسی (کلام) عبادت خدا Persian [1] "کسانی که از عبادت من تکبر می ورزند، به زودی با ذلت وارد دوزخ می شوند". غافر، 60، ترجمه مکارم شیرازی، ناصر.<br />[2] در قرآن و روایات به آثار عبادات اشاره شده است؛ مثلا قرآن در بیان علت وجوب روزه می فرماید:<br />"... لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ"؛ ...تا شاید شما باتقوا شوید، (بقره، 183) و یا حضرت صدیقه کبری، فاطمه زهرا (س) به فواید تربیتی نماز، تواضع را هم می افزایند و می فرمایند: "خداوند نماز را واجب کرده است تا مردم متواضع شوند و ..."، (بحارالانوار، ج 82، ص 209؛ میزان الحکمة، ج 5، ص 375) و به همین دلیل، گفته می شود عبادت، یک مکتب انسان سازی است و طبیعی است که با اصلاح فرد، جامعه هم اصلاح می شود. برای آگاهی از آثار عبادت، مطالعه کتاب "حکمت عبادات"، جوادی آملی، عبدالله، را به شما توصیه می کنیم.<br />[3] نهج البلاغه، قصار الحکم، 237.<br />[4] سعدی.<br />[5] َ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): "أَفْضَلُ النَّاسِ مَنْ عَشِقَ الْعِبَادَةَ فَعَانَقَهَا وَ أَحَبَّهَا بِقَلْبِهِ وَ بَاشَرَهَا بِجَسَدِهِ وَ تَفَرَّغَ لَهَا فَهُوَ لَا یُبَالِی عَلَى مَا أَصْبَحَ مِنَ الدُّنْیَا عَلَى عُسْرٍ أَمْ عَلَى یُسْرٍ"؛ بهترین مردم کسی است که به عبادت عشق بورزد (عبادت را معشوق خود بداند)، با عبادت معانقه کند و آن را با تمام وجود لمس نماید و خود را برای آن فارغ سازد، آن گاه نگران نخواهد بود که دنیا برای او به سختی بگذرد یا به آسانی. الکافی، ج 2 ، ص 83.<br />[6] این خود، درجاتی دارد و از خودمحوری شروع و به عقده روانی ختم می شود. برای آگاهی بیشتر؛ نک: انسان کامل، مطهری، مرتضی، ص 216- 225.<br />[7] ر.ک: زمر، 15.<br />[8] ر.ک: حشر، 19.<br />[9] نک: انسان کامل، همان، ص 236.<br />[10] برای آگاهی بیشتر، نک: همان، ص 244- 225.<br />[11] همان، ص 237و 238.<br />[12] در این حالت، گرچه ثواب عبادات برای اجیر کننده است، اما در عبادتی که ریا نباشد و به قصد قربت باشد، اثرات تربیتی فراوانی وجود دارد. در این صورت، انگیزه و هدف اجیر می تواند چند چیز باشد:<br />1. فقط رسیدن به همان آثار تربیتی<br />2. فقط رسیدن به مبلغ اجاره<br />3. رسیدن به هر دو<br /> ممکن است به ذهن بیاید که صورت دوم، اشکال دارد، اما باید گفت که نمی توان یک حکم کلی کرد؛ زیرا اگرچه هدف اجیر از گرفتن مبلغ اجاره، آثار تربیتی خود عبادت نیست، اما اگر هدفش این باشد که با این مبلغ، نیازهای مادی خود را تامین کند و از این راه، دست خود را پیش بی گانه دراز ننماید و در واقع، خود واقعی خود را حفظ کند، در این صورت باز، انجام عبادت در دست یافتن این شخص به خود واقعی موثر بوده است؛ یعنی در این صورت هم عبادت از آثار تربیتی برخوردار است. (دقت کنید که اجرت، داعی و انگیزه شده است برای نزدیک شدن من به خدا. اما این که چرا من در پی این اجرت هستم، این خود می تواند داعی و انگیزه های دیگری داشته باشد. پس لزوما گرفتن اجرت، نه با قصد قربت در عبادات منافات دارد و نه با خود واقعی). text question and answer gateway for meanings