آیا در بهشت هم سیر تکاملی وجود دارد؟ قیامت تکامل انسان بهشت و جهنم تکامل وجودی انسان اوصاف بهشت و جهنم اوصاف معنوی بهشت تکامل در بهشت بهشت آخرتی تکامل در قیامت تجرد نفس (فلسفه) معاد(کلام) بهشت برزخی ب. امام اول(حضرت امام علی ع) Persian [1]. انعام ، 132.<br />[2]. نهج البلاغه، خ 42.<br />[3]. انعام، 158.<br />[4]. إِنَّ الَّذِینَ یَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَیْمانِهِمْ ثَمَناً قَلِیلاً أُولئِکَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِی الْآخِرَةِ وَ لا یُکَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَ لا یَنْظُرُ إِلَیْهِمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ وَ لا یُزَکِّیهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ. آل‏عمران، آیه 77.<br />[5]. «إِنَّ اللَّهَ یُدْخِلُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ یُحَلَّوْنَ فِیها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لُؤْلُؤاً وَ لِباسُهُمْ فِیها حَرِیرٌ وَ هُدُوا إِلَى الطَّیِّبِ مِنَ الْقَوْلِ وَ هُدُوا إِلى‏ صِراطِ الْحَمِیدِ». حج، آیه 23 و 24.<br />[6]. ر. ک. شجاعی، محمد، «قیام قیامت»، ص 101 به بعد، کانون اندیشه جوان، مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، تهران، 1380.<br />[7]. «آخرت دار تکامل نمى‌‏باشد و حرکت استکمالى در آخرت امکان ندارد، بلکه مبدأ عذاب اگر از عوارض غریبه باشد در جوهر نفس، زائل می‌شود، آن‌هم نه از باب حرکت استکمال». فیض کاشانى‏، أصول المعارف، مقدمه، ص 332، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، چاپ سوم، ۱۳۷۵ش.<br />برای اطلاع بیشتر رجوع شود به: ترجمه تفسیر المیزان، ج ‏8، ص 134؛ مجموعه آثار استاد شهید مطهرى، ج ‏4، ص 806؛ شرح بر زاد المسافر، سید جلال‏الدین آشتیانى‏، ص 93؛ مجموعه مقالات، آیت الله حسن زاده آملى‏، ص 172 text ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. question and answer