آیا اختیار انسان‌ها با مهر نهادن خدا بر قلوب تبهکاران، منافات ندارد؟ معیارهای ختم و طبع مُهر نهادن ختم و طبع الهى بر قلوب طبع الهی اختیار انسان ناسازگاری علم خداوند با اختیار انسان (مسائل جدید کلامی) خدا و اختیار انسان علم و اختیار انسان آیات ختم بر قلوب Persian [1]. بقره، 7؛ ر.ک: انعام، 46؛ جاثیه، 23؛ شورى، 24.<br />[2]. توبه، 93؛ ر.ک: توبه، 87؛ نساء، 155؛ نحل، 108؛ محمد، 16؛ اعراف، 100؛ یونس، 74.<br />[3]. ر.ک: جوادى آملى، عبدالله، تفسیر تسنیم، ج 2، ص 223؛ مجمع البیان، ج 1، ص 129؛ تفسیر نمونه، ج 1، ص 53.<br />[4]. ر.ک: راغب اصفهانى، مفردات الفاظ القرآن، ذیل ماده «طبع» و «ختم»؛ مجمع البیان، ج 1، ص 129.<br />[5]. تفسیر نمونه، ج 1، ص 54؛ مفردات الفاظ القرآن، ذیل ماده «قلب»؛ المیزان، ج 2، ص 223 – 224؛ مجمع البیان، ج 1، ص 130.<br />[6]. ر.ک: تفسیر تسنیم، ج 2، ص 227 - 228.<br />[7]. مطهرى، مرتضى، آشنایى با قرآن، تفسیر سوره حمد، ص 79.<br />[8]. ر.ک: مصباح یزدى، محمد تقى، اخلاق در قرآن، ج 1، ص 226 – 250؛ مصباح یزدى، محمد تقى، معارف قرآن، ج 3، ص 395 – 403.<br />[9]. ر.ک: تفسیر تسنیم، ج 2، ص 227.<br />[10]. همان، ص 234.<br />[11]. مطففین، 14.<br />[12]. اصول کافى، کتاب الایمان و الکفر، باب الذنوب، ح 13 و 20.<br />[13]. بقره، 88.<br />[14]. اعراف، 179.<br />[15]. اعراف، 102؛ مائده، 13.<br />[16]. بقره، 67 - 74.<br />[17]. جاثیه، 23.<br />[18]. محمد، 22.<br />[19]. شاید تعبیر «هرگز به خوبى برنمی‌گردد» که در روایت بالا ذکر شد، اشاره به همین صعوبت داشته باشد.<br />[20]. ر.ک: جوادى آملى، عبدالله، مبادى اخلاق در قرآن، ص 83 - 103.<br />[21]. ر.ک: آشنایى با قرآن، تفسیر سوره حمد، ص 79. text question and answer