اعتبار قاعده الواحد در نظام های وحدت وجودی: در پرتوی ارتباطش با قاعده «بسیط الحقیقه» توحید وحدت وجود سنخیت ظهور کثرت ظهور ظلی نفس رحمانی بساطت جعل صدور قاعده بسیط الحقیقه وحدت صرفه وحدت عددی قاعده «الواحد» نظام وحدت وجودی رابطه وحدت و کثرت حق مخلوق مجعول حقیقی جهت صدور جعل وجود جعل بسیط ماهیت امامان معصوم علیهم السلام ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین توحید صفات الهی امامت شخصیت ها شیخ مرتضی انصاری غلامحسین ابراهیمی دینانی ابن سینا حسن حسن زاده آملی شهاب الدین سهروردی(شیخ اشراق) جلال الدین دوانی، محمد بن سعد ابن عربی عرفان نظری ب. امام اول(حضرت امام علی ع) میرداماد ملاصدرا شیرازی Persian دانشگاه شیراز بهار/1391 در این مقاله، قاعده‌ی معروف الواحد در نظام‌های وحدت وجودی ارزیابی می‌شود و با توجه به قاعده‌ی دیگری که عموما برای چنین نظام‌هایی بنیادی است، یعنی «قاعده‌ی بسیط الحقیقه کل الاشیاء»، نتیجه خواهیم گرفت که نظر به بساطت محض «مصدر» که به معنای جامعیت و کل الوجود بودن است، دیگر به تبیین و تحکیم قاعده‌ی الواحد برطبق روال مرسوم نیازی نیست. در طراحی استدلال‌های مرسوم، برای اثبات قاعده‌ی الواحد یک تقابل رفع ‌نشدنی میان وحدت و کثرت فرض شده است. به نظر می‌رسد تلقی تقابل و اجتماع ‌ناپذیر بودن وحدت و کثرت، ریشه در نادیده گرفتن قاعده‌ی بسیط‌الحقیقه دارد. به این قاعده در نظام‌هایی که نوعا وحدت وجودی نیستند توجه نشده است و لذا می‌توان ادعا کرد که بهادادن به قاعده‌ی‌الواحد، با همان سبک و سیاق مرسوم، غفلت از وحدت صرفه‌ی وجود حق بوده است. وحدت صرفه، چون تقابل میان وحدت و کثرت را می‌زداید، اعتبار قاعده‌ی‌ الواحد را، بدان‌گونه که مبتنی بر چنین تقابلی است، مخدوش می‌سازد، زیرا این‌جا دیگر «وحدت»، چه در «مصدر» وچه در«صادر» هیچ‌کدام مقابل «کثرت» نیست، بلکه در اولی به‌نحو کثرت است در وحدت و در دومی به‌نحو وحدت است در کثرت. از همین‌روست که در اندیشه‌ی ابن‌عربی و نیز ملاصدرا، نفس رحمانی یا حق مخلوق به (که همان وجود ساری در ماسواست) تنها صادر و صادر اول و آخر است. در همین چارچوب، معنای «صدور» به ناچار نیازمند تحولی اساسی بوده، مبدل به معنای«ظهور» خواهد شد. هم‌چنین در این زمینه، تأمل و ارزیابی «مجعول حقیقی» و «سنخیت» میان علت و معلول از نو باید صورت گیرد. text پلنگی, منیره (دانشیار و مدیر گروه فلسفه و کلام دانشکده علوم انسانی دانشگاه شهید مطهری تهران ایران) حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. انصارى , شیخ مرتضی (شیخ اعظم؛ فقیه، اصولى، متکلم؛ شیعه اثنی‌عشرى و ایرانى، از فقیهان بزرگ شیعه امامی در قرن سیزدهم قمری، مرجع تقلید، صاحب کتب درسی حوزوی رسائل=فرائد الاصول و مکاسب=المتاجر), 1214ق. دزفول، خوزستان، ایران##1281ق. نجف، عراق سهروردی (شیخ اشراق), شهاب الدین یحیی بن حبش (با عمر بن محمد سهروردی عارف اشتباه نشود، مؤسس مکتب‌ اشراق، احیاگر حکمت خسروانی، خواهرزاده عمر بن محمد سهروردی عارف), -549ق/1155م. سهرورد، زنجان، ایران##587ق/1191م. حلب، سوریه مدرس آشتیانی , میرزامهدی (حکیم، عارف و دانشمند شیعه قرن چهاردهم، حکمت متعالیه، صاحب کتاب «اساس التوحید، به فارسی»، «حاشیه بر اسفار، به عربی»، «حاشیه بر شفاء»، «حاشیه بر فصوص الحکم ابن عربی»، «حاشیه بر فصوص فارابی»، «حاشیه بر مصباح الانس»، «تعلیقة رشیقة علی شرح منظومة السبزواری»), 1268ش. تهران#1332ش. تهران (محل دفن: قم، رواق بالاسر) ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) ابراهیمی دینانی, غلامحسین (استاد تمام بازنشسته گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، از شاگردن علامه طباطبایی، مشهور به طرح پرسش های جدید از فلسفه اسلامی), -1313 ش.# میرداماد, میر برهان‌الدین محمدباقر (فیلسوف عصر صفوی و استاد ملاصدرا، معلم ثالث), -969ق.گرگان#1040ق./1632م.عراق ابن عربی , شیخ اکبر؛ محیی الدین محمدبن علی (Ibn Arabi؛ شاعر، فیلسوف و عارف مشهور قرن هفتم هجری، از اولاد حاتم طائی، متولد اندلس، صاحب کتب «فتوحات مکیه» و «فصوص الحکم»، نظریه وحدت وجود), 560ق/1165م.#638ق/1240م. جلال الدین دوانی , محمد بن اسعد (فیلسوف، حکیم، متکلم، شاعر و دانشمند بزرگ اسلامی، شافعی، اشعری، «مستبصر؟: "به دلیل انتساب رساله نورالهدایة در امامت به او"»), 830ق./1427م. دوان، کازرون##908ق./1503م. کازرون نوری, ملا علی بن جمشید (حکیم، فیلسوف، مدرس و عالم اسلامی قرون ۱۲ و ۱۳ هجری، احیاگر فلسفه صدرایی در ایران، موسس مکتب فلسفی تهران), قرن12ق. نور، مازندران#۱۲۴۶ق./1831م. اصفهان article 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir