بررسی روایت ابوحیان توحیدی از ماجرای «فیل شناسی کوران» و نسبت آن با کثرت گرایی دینی غزالی و فلسفه شناخت ابن تیمیه ابوحیان توحیدی فیل شناسی کوران اخوان الصفا تسامح المقابسات شمس الدین ذهبی ابوسلیمان منطقی مساله تکافوی ادله حقیقت نزد صوفیان کثرت‌گرایی دینی کثرت گرایی دینی شخصیت ها ابوحامد غزالی طوسی ابوحیان توحیدی Persian دانشگاه تهران زمستان/ 1381 از آثار و نوشته های ابوحیان توحیدی پیداست که وی با وجود زندگی در کانون تصادم و اصطکاک میان عقاید و مذاهب مختلف در بصرة قرن چهارم، شخصیتی آزاداندیش و تا حدود زیادی بدور از تعصب دینی و مذهبی بوده است. این بی تعصبی می تواند علاوه بر جنبه های درونی او، متأثر از نفوذ افکار استادش ابو سلیمان منطقی، مراودة توحیدی با اخوان الصفا و نیز قدری گرایش او به زهد و تصوف بوده باشد؛ با این حال، در برخی آثار ابوحیان چیزی بیش از بی تعصبی و تسامح در دین، و در واقع گونه ای قول به کثرت باوری دینی نیز ملاحظه می شود. از این رو ارائه هر تفسیری از حکایت فیل شناسی کوران در کتاب المقابسات- به مثابه یک متن که به دست توحیدی پدید آمده بدون توجه به نیت او که احتمالاً با مراجعه به شخصیت تاریخی او قابل اکتشاف است بهرة شایانی از حقیقت نتواند داشت. با چنان مراجعه ای، در نهایت به نظر می رسد که توحیدی از گرایشهای کثرت باورانة دینی بر کنار نبوده است. text موسی پور , ابراهیم (بنیاد دائرة المعارف اسلامی تهران) ابوحیان توحیدی , علی بن محمد (Abū Ḥayyān al-Tawḥīdī؛ دانشمند، ادیب، عارف و صوفی، فقیه شافعی، متکلم، و فیلسوف ایرانی قرن چهارم قمری مقیم بغداد، معتزلی؟), حدود 310ق. بغداد، عراق#400تا 410ق. شیراز، فارس ابوسلیمان سجستانی , محمد بن طاهر (منطقی، فیلسوف، عقاید نگار و از بزرگترین منتقل کنندگان میراث یونانی به عالم اسلام، از اعلام قرن چهارم هجری، شاگرد یحیی بن عدی، استاد ابوحیان توحیدی، از پیروان مذهب حنفی، مخالف با متلکلمان، صاحب کتاب «صوان‌ الحکمه») , حدود 307ق.#زنده تا 377ق. یا ۳۹۱ق. قرن 4ق ابن تیمیه, احمد بن عبد الحلیم (Ibn Taymiyya؛ موسس مکتب سلفیه و بنیان‌گذار نظری وهابیت، مخالف فلسفه، منطق، عرفان و تصوف), 661ق/1263م. ##728ق/1328م. غزالی طوسی , ابو حامد محمد‎ بن محمد Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad aṭ-Ṭūsiyy al-Ġaz(z)ālīy(امام محمد غزالی، از معروفترین علمای اسلام، متکلم اشعری، ضد فلسفه، طرفدار منطق، شافعی مذهب، از متصوفه و عرفای قرن پنجم هجری، جامع معقول و منقول، رئیس جامع نظامیه بغداد) , 450ق/437ش./1059م. طوس، خراسان رضوی# # 505ق/490ش./1112م. طوس، خراسان رضوی ذهبی, شمس الدین محمد بن احمد بن عثمان (شافعی/ گرایش سلفی و اهل‎‌حدیثی و ضدشیعی/ ستایشگر ‌ابن‌‎تیمیه), 673ق./1275م. دمشق،سوریه## 748ق./1348م. دمشق،سوریه article 1010-4968 https:/jmb.ut.ac.ir