نظریه ی حرکت جوهری: پیامدهای فلسفی و تربیتی نهج البلاغه (نهج‌البلاغه) حکمت متعالیه رئالیسم اخلاقی قوه و فعل اتحاد عاقل و معقول حدوث و قدم صحیفه کامله سجادیه ارزش حیات انسان خلق مدام قرآن جسمانیت الحدوث و روحانیت البقاء (فلسفه) پیامد فلسفی نظریه حرکت جوهری پیامد تربیتی نظریه حرکت جوهری اثبات مبدأ و معاد ربط متغیر به ثابت تحول پذیری جوهره انسان شاکله سازی تدریجی استمرار تربیت دو سویه بودن تربیت واقع گرایی در تربیت ناواقع گرایی اخلاقی معقولیت احکام اخلاقی امامان معصوم علیهم السلام ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین محمد بن یعقوب کلینی شیخ طوسی‏: ابوجعفر محمد بن حسن علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی عبدالله جوادی آملی علامه مجلسی: محمدباقربن محمدتقی مجلسی ابن سینا: ابوعلی سینا اخلاق دینی علامه مجلسی شیخ حر عاملی شیخ طوسی علامه طباطبایی ابن سینا محمد بن یعقوب کلینی حرکت جوهری اصطلاحنامه اخلاق اسلامی عبدالله جوادی آملی ملا احمد نراقی شهاب الدین سهروردی(شیخ اشراق) محسن قمی الف. حضرت رسول اکرم(ص) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) ح. امام ششم(حضرت امام صادق ع) محمد شریفانی ملاصدرا شیرازی Persian دانشگاه شیراز زمستان/1387 نظریه‌ی حرکت جوهری از ابتکارات ژرف و تأثیر گذار ملاصدرای شیرازی‌ است که توانست تحولی بنیادین در فلسفه ایجاد کند.نظریه‌ی مذکور دارای‌ مبانی،اهداف،اصول و پیامدهای قابل توجهی در فلسفه‌ی محض است که‌ اندیشمندان به تفصیل بدان‌ها پرداخته‌اند و مقاله‌ی حاضر نیز در صدد طرح و ارائه‌ی برخی از آن‌هاست. اما این نظریه قابلیت‌ها و استعدادهای فراوانی برای ارائه‌ی پیامدهای تربیتی، کلامی،اخلاقی و...دارد که معمولا تحت الشعاع انوار فلسفی آن قرار گرفته و مغفول واقع شده است.این نوع نگاه به حرکت جوهری می‌تواند علاوه بر استخراج مفاهیم نوین و تولید دانش در حوزه‌های جدید علوم انسانی،به‌ کاربردی شدن فلسفه و ایفای نقش شایسته‌ی آن در حیات بشری مدد رساند. نگاه تربیتی به این نظریه و بررسی پیامدهای تربیتی حاصل از اعتقاد به‌ حرکت جوهری،مبحث جدیدی است که تاکنون کم‌تر بدان توجه شده است و می‌تواند در حوزه‌ی فلسفه‌ی تعلیم و تربیت مورد مداقه و بررسی قرار گیرد. مقاله‌ی حاضر در بخش دوم خود به دنبال چنین هدفی است. text ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم شیخ طوسی, ابوجعفر محمد بن حسن (ملقب به شیخ الطائفة، محدث، مفسر، رجالی، متکلم و فقیه بزرگ امامیه, مولف "تهذیب الاحکام" و "الاستبصار فی ما اختلف من الاخبار" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه، شیعه اثنی‌عشرى و ایرانى؛ موسس حوزه علمیه نجف), 385ق./996م.طوس،خراسان ## ‎۴۶۰ق./1069م.نجف،عراق ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. نراقی , ملا احمد (فاضل نراقی، مدافع نظریه ولایت همه جانبه فقیه، فرزند ملامهدی نراقی، نراقی پسر، نراقی دوم، صاحب کتاب «معراج السعادة» در اخلاق), 1185ق/1150ش.نراق#1245ق/1208ش.کاشان ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) سهروردی (شیخ اشراق), شهاب الدین یحیی بن حبش (با عمر بن محمد سهروردی عارف اشتباه نشود، مؤسس مکتب‌ اشراق، احیاگر حکمت خسروانی، خواهرزاده عمر بن محمد سهروردی عارف), -549ق/1155م. سهرورد، زنجان، ایران##587ق/1191م. حلب، سوریه پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. جوادی آملی, عبدالله (مرجع معاصر تقلید مقیم قم، فیلسوف، عارف و مفسر قرآن), 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# شیخ کلینی , محمد بن یعقوب (فقیه و محدث بزرگ امامیه، مولف "کافی" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه؛ متکلم امامی دوره غیبت صغری), ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق بن عبدالحارث, بن کثیر بن حبیب بن الحارث, -ق 1 ه شیخ حر عاملی, محمد بن حسن (معروف به صاحب وسائل، محدث و فقیه شیعه امامی در قرن ۱۱ هجری قمری، مؤلف کتاب وسائل الشیعة، از عالمان مهاجر جبل‌عامل به ایران، شیخ الاسلام و زعیم شیعه، از عالمان اخباری معتدل، معتقد به صحت تمام احادیث کتب اربعه), 1033ق/1624م. روستای «مشغره» از توابع جبع در لبنان#1104ق/1693م. مشهد، خراسان رضوی، ایران (آرامگاه: صحن حرم رضوی) پیامبر الهی, حضرت موسی بن عمران علیه السلام (کلیم الله؛ پیامبر اولی العزم؛ آورنده تورات؛ پیامبر یهود) امام ششم(امام صادق), جعفر بن محمد (ع), 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. خسرونژاد, مرتضی (استادیار دانشگاه شیراز), 1333ش.# قمی , محسن (دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران) شریفانی, محمد (استادیار گروه علوم قرآنی و فقه دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز), 1340# article 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir