بحثی در علم کلام امامت تأویل معتزله حسن و قبح عقلی اشاعره علل پیدایش علم کلام عقل نظری دفاع از دین مرگ پیغمبر ص فروع دین قرآن تکلیف دینی موضوع کلام سنت نبوی علم ک‍لام‌ ماهیت علم کلام تمسک به وحی فایده علم کلام فرق کلام با فقه فرق کلام با فلسفه شیخ طوسی‏: ابوجعفر محمد بن حسن ملا عبدالرزاق لاهیجی مرتضی مطهری اشاعره (اهل سنت) تکلیف (افعال الهی) معتزله (اهل سنت) سنت نبوی صلی الله علیه و آله حسن و قبح عقلی شیخ طوسی مرتضی مطهری عقل ( جوهر ) قرآن کریم اجتهاد علم کلام ابونصر فارابی قاضی عضدالدین ایجی روح الله عالمی الف. حضرت رسول اکرم(ص) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) فیاض لاهیجی Persian دانشگاه تهران تابستان/ 1375 ادیان الهی که همه بر صراط واحد استوارند و هدایت انسان را جستجو میکنند همواره به زبان عامه مردم بیان شده اند‘اما در ورای این ظاهر‘باطنی دارندکه خواص را نیز درهردرجه ای که هستند از زلال معرفت و حقیقت بهره مند می سازند.,lt;br /,gt; این ویژگی باعث شده تا در سراسر تاریخ ادیان مباحثات و منازعات فکری گوناگون را به ارائه راههای مختلف برای دستیابی به حقیقت رهنمون سازد. علم کلام در چنین شرایطی پابه عرصه دانش گذارد تا ساحت دین را از لوث انحرافات فکری منزه بدارد و دین را آنگونه که باید شناخته شود و به دور از القائات نابجای فکری به انسان بشناساند.,lt;br /,gt; دین شریف اسلام نیز از این قاعده مستثنی نبوده و اندکی بعد از پیدایش و تثبیت از جوانب مختلف مورد قضاوت قرار گرفته است و از همان زمان هم متکلمین مسلمان برای تعیین حدود و ثغوری که حافظ حریم آن باشد پا به میان گذاردند و برای صیانت از مقدسات بر آن شدند تا خود دین را به تصویر بکشانند.,lt;br /,gt; اما شگفت آنکه در میان خود متکلمین نیز در تبیین مسائل اختلاف نظر پیدا شده و علم کلام خود محل مناقشه قرار گرفت و این نیز به نوبه خود موجب پویایی‘پیشرفت و تحول عظیم در این علم گردید. جدال همیشگی میان کلام و فلسفه هم از مهمترین مسائل مربوط به دین و دین شناسی است که باید در جای خود مورد بررسی قرار گیرد.,lt;br /,gt; مقاله حاضر ‘ تحقیقی است راجع به علم کلام اسلامی که در آن سعی شده از ابعاد مختلف به این موضوع نگریسته شود و از زوایای مختلف مورد دقت قرار گیرد.مراجعه به آراء علمای بزرگ اسلامی نیز به گونه ای است که در پایان به خواننده امکان قضاوت در مسأله را خواهد داد. text عالمی, روح الله (دانشیار بازنشسته گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران) مدرس آشتیانی , میرزامهدی (حکیم، عارف و دانشمند شیعه قرن چهاردهم، حکمت متعالیه، صاحب کتاب «اساس التوحید، به فارسی»، «حاشیه بر اسفار، به عربی»، «حاشیه بر شفاء»، «حاشیه بر فصوص الحکم ابن عربی»، «حاشیه بر فصوص فارابی»، «حاشیه بر مصباح الانس»، «تعلیقة رشیقة علی شرح منظومة السبزواری»), 1268ش. تهران#1332ش. تهران (محل دفن: قم، رواق بالاسر) فارابی , ابونصر محمد بن محمد (Alfarabi، معلم ثانی، فیلسوف مشائی، تشیع فلسفی), -257ق/ 870م#339ق/950م پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. عبدالرزاق لاهیجی, عبدالرزاق بن علی‎ (متکلم شیعی امامی، داماد و شاگرد ملاصدرا، متخلص به فیاض، صاحب کتب: «گوهر مراد»، «شوارق الالهام»، «سرمایه ایمان» و «مشارق الالهام فی شرح تجرید الکلام»), ؟؟؟.لاهیجان# # ۱۰۷۲ ق./1661م. قم شیبانی, عبدالله بن احمد (اهل حدیث، فرزند احمد حنبل), #213ق. بغداد،عراق-290ق.بغداد،عراق قاضی عضدالدین ایجی , عبدالرحمن بن احمد (مکتب اشعری), 700ق./1301م. إیج (شهرى در فارس)##756 ق./1356م.(کرمان) میرسیدشریف جرجانی , علی بن محمد بن علی گرگانی (فیلسوف، متکلم، منطق‌دان، شارح، حاشیه نویس و ادیب ایرانی نیمه دوم قرن هشتم و اوایل قرن نهم هجری قمری، حنفی مذهب و اشعری مسلک، منسوب به امامیه ؟، نظریه وحدت وجود) , 740ق/1340م. گرگان#۸۱۶ق./1414م. شیراز ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. خلیفه سوم, عثمان بن عفان, ۷ یا ۸ عام الفیل/47قبل ازهجرت/576م. مکه، عربستان##35ق./656م. مدینه، عربستان مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران ابن تیمیه, احمد بن عبد الحلیم (Ibn Taymiyya؛ موسس مکتب سلفیه و بنیان‌گذار نظری وهابیت، مخالف فلسفه، منطق، عرفان و تصوف), 661ق/1263م. ##728ق/1328م. article 0 https:/jflh.ut.ac.ir