برهان حقایق نفس الامری و معمای جذر اصمّ حسن و قبح عقلی اثبات عقل مفارق برهان حقایق نفس الامری اثبات وجود خدا اشاعره فعل گفتاری (منطق) نَفسُ الاَمر معمای جذر اصم تغایر خبر و مخبرعنه قضایای حقیقی قضایای منطقی تجرید العقاید حقایق ابدی لایب نیتس مناط صدق قضایای حقیقی خواجه نصیرالدین طوسی اثبات وجود خدا خواجه نصیرالدین طوسی غلامحسین ابراهیمی دینانی میرزا مهدی آشتیانی اصطلاحنامه فلسفه غلامحسین ابراهیمی دینانی ارسطو سعدالدین تفتازانی، مسعود بن عمر جلال الدین دوانی، محمد بن سعد احد فرامرز قراملکی گوتفرید لایب نیتس ابن کمونه (Ibn Kammuna) Persian دانشگاه تهران زمستان/1376 برهان حقایق نفس لاامری تنها برهانی است که خواجه طوسی (ره ) آن را در اثبات عقل مفارق خالی از خلل و رخنه یافته است. این برهان پس از وی نزد غالب متفکران مقبول افتاده است. برهان حقایق ابدی لایب نیتز در اثبات وجود خدا، در اساس ، مانند برهان خواجه طوسی است . حکیمان حوزه فلسفی شیراز معمای منطقی معروف به شبهه جذر اصم را در نشان دادن خلل برهان حقایق نفس الامری طرح کردند . خواجه طوسی بدون آنکه به ارتباط معمای جذر اصم با برهان خویش در اثبات عقل مفارق توجه دهد ، در نقد یکی از اثار منطقی ابهری ، این معما را طرح و برون شدی را پیشنهاد کرده است . بررسی تطبیقی – تاریخی راه حل وی موضوع نوشتار حاضر است. text فرامرز قراملکی, احد (استاد تمام گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامى دانشگاه تهران), -1340ش.# مدرس آشتیانی , میرزامهدی (حکیم، عارف و دانشمند شیعه قرن چهاردهم، حکمت متعالیه، صاحب کتاب «اساس التوحید، به فارسی»، «حاشیه بر اسفار، به عربی»، «حاشیه بر شفاء»، «حاشیه بر فصوص الحکم ابن عربی»، «حاشیه بر فصوص فارابی»، «حاشیه بر مصباح الانس»، «تعلیقة رشیقة علی شرح منظومة السبزواری»), 1268ش. تهران#1332ش. تهران (محل دفن: قم، رواق بالاسر) سعدالدین تفتازانی , مسعود بن عمر (فقیه شافعی و حنفی، ادیب، مفسر، متکلم مکتب اشعری و مکتب ماتریدی؟، منطقی، فیلسوف ارسطویی، شاگرد قطب رازی و عضدالدین ایجی، ایرانی) , 722ق./701ش./1323م. تفتازان، شیروان، استان خراسان شمالی # # 792ق./769ش./1390م. سمرقند، ازبکستان قاضی همدانی, عبدالجبار بن احمد (قاضی عبدالجبار، معتزلی همدانی، صاحب کتاب «المغنی» و «کتاب شرح اصول الخمسه»، رئیس بهشمیه از معتزله پس از ابوعبداللّه بصری), 359ق./971م.# # 415 ق./1025م. سعد بن منصور ابن کمونه (فيلسوف، اديب، منطقى، رياضى‌دان، پزشك ), (بغداد). 683 ه‍.ق (حله) جلال الدین دوانی , محمد بن اسعد (فیلسوف، حکیم، متکلم، شاعر و دانشمند بزرگ اسلامی، شافعی، اشعری، «مستبصر؟: "به دلیل انتساب رساله نورالهدایة در امامت به او"»), 830ق./1427م. دوان، کازرون##908ق./1503م. کازرون لایبنیتس, گوتفرید (فیلسوف مسیحی، ریاضیدان و فیزیک‌دان آلمانی), #1646م.لایپزیگ، آلمان-1716م.هانوور، آلمان ارسطو, معلم اول (Aristotélēs،فیلسوف مشائی یونانی), 384 ق.م#322 ق.م ابراهیمی دینانی, غلامحسین (استاد تمام بازنشسته گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، از شاگردن علامه طباطبایی، مشهور به طرح پرسش های جدید از فلسفه اسلامی), -1313 ش.# کاتبی قزوینی, نجم الدین علی بن عمر (فیلسوف و اخترشناس ایرانی، منطق‌دان و حکیم قرن هفتم قمری، شافعی، شاگرد اثیرالدین ابهری) , 600ق. قزوین، ایران#675ق. خواجه نصیر الدین طوسی, محمد بن محمد (فیلسوف و متکلم ایرانی سده هفتم، موسس کلام فلسفی، شیعه امامی), 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق article 1010-4968 https:/jmb.ut.ac.ir