واصل بن عطا بنیان گذار کلام اعتزال توحید معتزله واصل بن عطا منزله بین منزلتین گناه کبیره احکام اولیه مؤمن وعد و وعید منافق محکم و متشابه امر به معروف نهی از منکر جرم تعزیر کفر فاسق اثم کیفر معین قطعی کیفر نامعین غیرقطعی حد شرعی حکم تفنینی معتزله (اهل سنت) وعد و وعید حکم فاسق امر به معروف عدل الهی توحید(الهیات بالمعنی الاخص)) محکم و متشابه حدود ( عام ) نهی از منکر عدالت(فقه) گناه کبیره محسن جهانگیری محمد بن حنفیه (فرزند امام علی ع) واصل بن عطا الف. حضرت رسول اکرم(ص) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) Persian دانشگاه تهران زمستان/1385 واصل بن عطا در مدینه طیبه به دنیا آمد.نخست درهمان شهر پیش پسران محمدحنیفه،فرزند امیرال12ن ،علی (علیه السلام)درس خواند،بعد به بصره رفت و به جمع شاگردان حسن بصری پیوست.باحسن در مساله «مرتکب معصیت کبیره»که درآن وقت از مسایل بسیارحاد جامعه اسلامی بود،به مخالفت برخاست؛از مجلس درس حسن کناره گیری کردو معتزلی نام گرفت.او از ادیان و مذاهب عصرش به خوبی آگاه و مناظری بسیار نیرومند و چیره دست بود و خود عقاید و افکار خاصی داشت؛در تبیین عقاید دینی روش عقلی برگزید و برای شناساندن روشو نشر افکارش نمایندگان و مبلغانی به اطراف و اکناف فرستاد،کتب و رسالاتی تالیف کرد،که ازبین رفت و آنچه اکنون از عقایدش می دانیم،از نوشته های دیگران است.واصل موسس فرقه معتزله و بنیان گذار اصول این فرقه شناخته شده است. او علاوه بر اطلاعات وسیع و عمیق دینی و کلامی و بهره مندی از قدرت برتر مناظره و مباحثه،از ادیبان بسیار معروف زمانش به شمار می آمده است.با اینکه شکسته زبان بوده و قدرت تلفظ حرف «راء»نداشته ،در اثر استعداد و قریحه قوی و مهارت و اطلاع گسترده از لغات و ترکیبات زبان تازی با اسقاط «راء»،ارتجالا فصیح ترین قصاید رامی سروده است،به گونه ای که مورد اعجاب و تحسین شاعران نامدارعصرواقع شده است. text واصل بن عطا , ابوحذیفه (مؤسس مکتب کلامی معتزلة، موسس نظریة "المنزلة بین المنزلتین"، متاثر از حسن البصری، اثر گذار بر عمرو بن عبید، أحمد بن أبی دؤاد، الجاحظ، الزمخشری، أحمد أمین مصری، صاحب کتب «أصناف المرجئة»، «التوبة»، «معانی القرآن»، «المنزلة بین المنزلتین»، «الدعوة»، «الفتیا» و «السبیل إلى معرفة الحق»), 80ق.مدینه،عربستان#131ق.بصره،عراق ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. حسن بصری , ابو سعید حسن بن یسار (شخصیت اختلافی از قول به جبر و مخالف قدریه و تکفیر کننده معبد جهنی تا منتسب به قدریه؛ ایرانی الاصل؛ از سلاسل طریقت؛ صاحب کتاب «رعایه حقوق الله» اولین کتاب تصوف؛ استاد واصل بن عطا و عمرو بن عبید از رؤسای معتزله؛ موثر بر معتزله), 21ق./643م. مدینه،عربستان#110 ق./729م. بصره،عراق ابن حنفیه , محمد بن حنفیه , 16ق# 81ق زید شهید, زید بن علی بن حسین بن علی بن ابی‌طالب (فرزند امام سجاد (ع) و هم‌عصر با امام باقر(ع) و امام صادق(ع). فرقه زیدیه به او منسوب است، فقیه، مفسر، متکلم؛ شیعى), 79ق./699م. مدینه، عربستان#122ق./741م. کوفه، عراق article 2008-1553 https:/jop.ut.ac.ir