خیال و مثال در اندیشه ابن عربی و ملاصدرا اسفار نهج البلاغه (نهج‌البلاغه) معاد جسمانی تناسخ نفس ناطقه عالم مثال البرزخ برزخ قرآن مثال مبدا و معاد خیال منفصل حواس خیال متصل عما قوس صعود و نزول جهان مثالی ‌ رویا حواس باطن خیال نزد ابن عربی مثال نزد ابن عربی مثال نزد ملاصدرا خیال نزد ملاصدرا محل جمع اضداد انشا و ایجاد صور استحاله ارواح جمع اضداد ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین عالم رؤیا رؤیا عالم برزخ حواس تناسخ حسن حسن زاده آملی معاد جسمانی قرآن سید جلال آشتیانی ابن عربی ابوسعید ابوالخیر عرفان نظری الف. حضرت رسول اکرم(ص) عالَم مثال(قسیم عالم معانی و ارواح و اجسام) تخیل(راه های معرفت) حواس باطن(مقابل ظاهر) هادی وکیلی ( پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی (تهران)) هادی وکیلی ( پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (تهران)) ملاصدرا شیرازی Persian پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بهار/1393 ازجمله مسائل مطرح‏شده در فلسفه و عرفان اسلامی، مقولة خیال و مثال و برزخ است که در تبیین بسیاری از اعتقادات اسلامی ازجمله اصل معاد و حیات پس از مرگ، و اثبات تجرد روح و غیره نقش اساسی دارد. ابن عربی، ملاصدرا، ابن سینا، فارابی، و شیخ اشراق ازجمله اندیشمندانی هستند که به این مباحث پرداخته‏اند. در اندیشة ابن عربی، خیال، محل جمع اضداد است و امری است که نه موجود است نه معدوم، نه معلوم است نه مجهول؛ او خیال را مضیّق‌ترین و موسع‏ترین معلومات می‏داند و معتقد است که انسان با دیدة خیال می‏تواند صورت‏های خیالی و محسوس را با هم ادراک کند. وی نظریاتش‌ دربارة عما را نیز، با نظریة خیال پیوند مى‌دهد و معتقد است که‌ اگر نیروی‌ خیال‌ نبود عما، پدیدار نمى‌شد. از نظر وی خیال‌ از بردگان‌ نفس‌ ناطقه‌ است‌ و برده‌ در برابر سرور به‌ سبب‌ ملکیت‌، دارای‌ گونه‌ای‌ فرمانروایى‌ است‌، فرمانروایى‌ خیال‌ در این‌ است‌ که‌ نفْس‌ را به‌ هر صورتى‌ که‌ خواهد، شکل‌ مى‌دهد. از دیدگاه صدرالمتألهین قدرت قوة خیال گاهى فطرى و گاهى کسبى است و ازجمله عوامل کسبى در رؤیت بى‏واسطة صور نورانى، کم‏خوردن و کم‏آشامیدن، کم‏خوابى، رهاکردن، تن‏آسایى، و رهاشدن از بند نرمى و لطافت است. صدرا براى نفس، قدرت و قوتى قائل است که به واسطة آن، نفس با نیروى خیال، قادر به انشا و ایجاد صورى است که در هیچ‏یک از عالم عقول، اعیان و حتى عالم مثال وجود ندارند. text میرزایی, سمنبر وکیلی, هادی (استادیار، عضو هیات علمی گروه مطالعات تطبیقی عرفان- مدیر گروه پژوهشی حکمت معاصر), #1342ش.- ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. ابن عربی , شیخ اکبر؛ محیی الدین محمدبن علی (Ibn Arabi؛ شاعر، فیلسوف و عارف مشهور قرن هفتم هجری، از اولاد حاتم طائی، متولد اندلس، صاحب کتب «فتوحات مکیه» و «فصوص الحکم»، نظریه وحدت وجود), 560ق/1165م.#638ق/1240م. حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. راغب اصفهانی, ابوالقاسم حسین بن محمد (مولف کتاب المفردات فی غریب القرآن، ادیب، لغوى، شاعر، مفسر، محدث، متکلم معتزلی؟، حکیم، فقیه شافعى؟ قرن پنجم، اهل اصفهان و ساکن بغداد، منتسب به تشیع، گرایش صوفیانه، محب اهل بیت، سلفی اهل اثر؟), قرن5ق. اصفهان#502ق./1109م. اصفهان پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. آشتیانی, سید جلال‌الدین (فیلسوف معاصر، استاد فلسفه دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، مکتب حکمت متعالیه، از برجسته‌ترین شارحان فلسفه و عرفان اسلامی در عصر حاضر و یکی از حکیمان نوصدرایی، حامی جریان سنتی فلسفه اسلامی و جریان حکمت جاودان، مخالف جریان فردید و مکتب تفکیک), #1304ش.آشتیان-1384ش.مشهد ابوسعید ابوالخیر , فضل‌الله بن احمد (عارف و شاعر نامدار ایرانی‌تبار قرن چهارم و پنجم هجری، معاصر ابن سینا), 357ق. میهنه، ناحیه‌ای بین سرخس و ابیورد#440ق. مهنه، اکنون در شهرستان قهقهه، استان آخال، ترکمنستان article 2383-0697 http:/wisdom.ihcs.ac.ir