بررسی دلالت عبارت «تبیان کل شئ» بر جامعیت قرآن جامعیت قرآن بطن قرآن کتاب و سنت (فقه) قلمرو قرآن قرآن علوم قرآنی امامان معصوم علیهم السلام تبیان بودن قرآن جامعیت مطلق کمال قرآن جامعیت استقلالی جامعیت تفصیلی دیدگاه کمینه ای دیدگاه میانه ای روایات قرآنی محمد بن یعقوب کلینی فیض کاشانی: ملا محسن فیض کاشانی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی ناصر مکارم شیرازی علامه مجلسی: محمدباقربن محمدتقی مجلسی اهل بیت(ع) علامه مجلسی علامه طباطبایی حسن حسن زاده آملی ناصر مکارم شیرازی محمد بن یعقوب کلینی اصطلاحنامه علوم قرآنی قرآن تفسیر باطن قرآن اعجاز جامعیت قرآن تبیان ( قرآن ) طبرسی، احمد بن علی ابن کثیر(دمشقی)، اسماعیل بن عمر جلال الدین سیوطی خ. امام هفتم(حضرت امام کاظم ع) الف. حضرت رسول اکرم(ص) ح. امام ششم(حضرت امام صادق ع) ملا محسن فیض کاشانی Persian دان‍ش‍گ‍اه‌ ع‍ل‍وم‌ اس‍لام‍ی‌ رض‍وی‌ بهار و تابستان/1393 مسأله «جامعیت قرآن کریم» و گستره آن، از مباحث مهم قرآنی و دارای نقش بنیادین در فهم و تفسیر آن است. پژوهشگران برای تبیین قلمرو قرآن، به آیاتی استدلال کرده اند و مهم ترین آنها، عبارت «وَنَزَّلْنَا عَلَیْکَ الْکِتَابَ تِبْیَانًا لِکُلِّ شَیْءٍ» است. به رغم مباحث ارزشمندی که در این باره بیان کرده اند، واکاوی آن می تواند برخی از زوایای آن را روشن تر کند. این جستار با روشی توصیفی- تحلیلی، دیدگاههای مفسران در باره تبیان بودن قرآن را مورد بررسی قرار داده است. تأمل در مفهوم تبیان، چگونگی بیان آموزه ها و معارف در قرآن و روایات مربوط به جامعیت، نشان از آن دارد که قرآن مشتمل بر بیان هر چیزی است که نیاز به تبیین دارد؛ بنا بر این، قرآن تبیان همه چیز اعم از آنچه مربوط به هدایت است و رنگ و بوی دینی دارد و هر آنچه غیر دینی است و به ظاهر مربوط به دین نیست. هر چند برخی جزئیات به صورت تفصیلی و برخی دیگر به صورت اجمالی در قرآن آمده است و قرآن خود بیان آنها را به سنت پیامبر و معصومان (ع) و قواعد عقلائی، زبانی و عملی برگرفته از آن دو، واگذار کرده است. text روشن ضمیر , محمد ابراهیم (استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران) طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم امام ششم(امام صادق), جعفر بن محمد (ع), 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. سیوطی, جلال الدین عبدالرحمن بن ابی بکر (متکلم، منطقى، عارف، مفسّر، ادیب، فقیه، شافعى و مصرى، عالم قرن نهم و دهم قمری عصر ممالیک مصر، از پر اثرترین نویسندگان اسلامی درحوزه حدیث، مصطلح‌الحدیث، نجوم اسلامی، تفسیر، فقه، ادبیات، قرائت، تاریخ، طب و علوم قرآنی), 849ق/1446م. قاهره، مصر##911ق/1506م. جزیره روضه، مصر فیض کاشانی, ملامحسن (حکیم فیلسوف، محدث، مفسر و عارف دوره صفوی و از دانشمندان شیعه، شاگرد ملاصدرای شیرازی و داماد بزرگ او، فقیه اخباری), 1007ق. کاشان#1090 ق. کاشان پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. شیخ کلینی , محمد بن یعقوب (فقیه و محدث بزرگ امامیه، مولف "کافی" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه؛ متکلم امامی دوره غیبت صغری), ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق علامه مجلسی, مولی محمدباقر (فقیه شیعه امامیه در دوران شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی، شیخ الاسلام عهد شاه سلیمان، از فقیهان و محدثان مشهور شیعه در قرن یازدهم هجری، نزدیک به اخباریان: اخباری معتدل، صاحب بحارالانوار: بزرگ‌ترین دائرة‌المعارف حدیث شیعه امامیه), 1037ق./1628م. # # 1110ق./1699م. امام هفتم(امام موسی), امام کاظم؛ موسی بن جعفر( ع ), 128-183ق. طبرسی, احمد بن علی (صاحب کتاب احتجاج، فقیه، محدث و متکلم شیعه قرن ششم هجری قمری), #قرن 6 ابن کثیر (دمشقی), اسماعیل بن عمر (مولف کتاب «البدایة و النهایة» در تاریخ، و «تفسیر القرآن العظیم»، مورخ، مُحدّث، مفسر، متکلم، شافعی، از علمای اهل سنت در قرن هشتم هجرى، مدافع و پیرو آراء ابن تیمیه، سلفی، منتقد امامیه), 700ق. مجدل، بصرى، دمشق، سوریه# #774ق. دمشق، سوریه مکارم شیرازی, ناصر (مرجع معاصر تقلید مقیم قم), -1305# article 0 http:/paper.razavi.ac.ir