فلسفه اسما و صفات حق و تمایز آنها از یکدیگر نهج البلاغه (نهج‌البلاغه) وحدت علم الهی علم ذاتی الهی وجود مراتب ظهور توحید در نهج البلاغه فیض اقدس کثرت اسمایی و صفاتی دولت اسماء تناکح اسماء اسم الباطن اسم الظاهر حکومت مقدر تعینات ذات تمایز اسماء و صفات رابطه ذات و اسماء رابطه اسم و مسمی امهات اسما صفات خدا صفات خدا حب ذاتی حق منشا ظهور فیض علم ذات به ذات اطلاق اسماء به ذات اسماء ذو وجهین پیامبر ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین محمد بن یعقوب کلینی خواجه نصیرالدین طوسی ملا عبدالرزاق لاهیجی فیض کاشانی: ملا محسن فیض کاشانی علامه مجلسی: محمدباقربن محمدتقی مجلسی اسمای الهی صفات الهی صفات خدا علامه مجلسی خواجه نصیرالدین طوسی حسن حسن زاده آملی محمد بن یعقوب کلینی اصطلاحنامه فلسفه سید حیدر آملی داود بن قاسم جعفری ح. امام ششم(حضرت امام صادق ع) مهدی دهباشی فیاض لاهیجی ملاصدرا شیرازی ملا محسن فیض کاشانی Persian دانشگاه شیراز زمستان/ 1384 آن‌چه در این مقاله مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته، کیفیت صدور کثرت از وحدت در قلمرو اسما و صفات حق تعالی است. ضمن بررسی کثرت اسمایی و صفاتی و تمایز آن‌ها با یکدیگر، دیدگاه متکلمان، حکیمان و عارفان به اجمال مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و در حد امکان به حقیقت اسما و صفات اشاره می‌شود و یادآور می‌گردد که اسما و صفات بنا بر طلب ذاتی مقتضی ظهور بوده و در پرتو ظهور آن‌ها بوده که جهان خلقت از کتم وحدت به ظهور کثرت قدم نهاده و این طلب ذاتی تا ابد هم‌چنان ادامه خواهد داشت. از آن جا که کمالات ذاتی حق، لایتناهی است، دولت اسما و صفات او نیز پایان ناپذیر خواهد بود؛ به گونه‌ای که در پایان دولت یکی از اسما، اسم دیگری در مقام ظهور، نقش آن را بر عهده می‌گیرد، یعنی اسم به اسم الباطن بازگشت و اسمی‌که جانشین آن شده بر کرسی اسم الظاهر حکومت مقدر خود را شروع می‌کند و به حاکمیت خود ادامه می‌دهد. کار تناکح اسما و صفات هرگز به تعطیل نمی‌انجامد و مدام آن‌ها به رازگشایی عالم آفرینش می‌پردازند. حاکمیت اسما و صفات بر اساس اقتضای ذاتی آن‌هاست و در قرآن مجید هر یک از آن‌ها در جایگاه خاص و مناسب خود معرفی شده‌اند. با بصیرت و معرفت می‌توان مشاهده کرد که کشف رازهای خلقت در قلمرو علوم، خود به کشف نقش اسمی ‌و صفتی از اسمای الهی می‌انجامد. text امام ششم(امام صادق), جعفر بن محمد (ع), 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. جعفری, داود بن قاسم, -261ق. بن عبدالحارث, بن کثیر بن حبیب بن الحارث, -ق 1 ه حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. شیخ کلینی , محمد بن یعقوب (فقیه و محدث بزرگ امامیه، مولف "کافی" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه؛ متکلم امامی دوره غیبت صغری), ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق زنوزی , عبدالله بن بیرمقلی باباخان, --1275ق آشتیانی, سید جلال‌الدین (فیلسوف معاصر، استاد فلسفه دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، مکتب حکمت متعالیه، از برجسته‌ترین شارحان فلسفه و عرفان اسلامی در عصر حاضر و یکی از حکیمان نوصدرایی، حامی جریان سنتی فلسفه اسلامی و جریان حکمت جاودان، مخالف جریان فردید و مکتب تفکیک), #1304ش.آشتیان-1384ش.مشهد آملی, سید حیدر (عارف، عالم، فقیه، محدّث و مفسّر شیعه در قرن هشتم هجری، از محققین عرفا، صاحب کتب «جامع الاسرار»در عرفان نظری و «نص النصوص» در شرح فصوص), 720ق.آمل،ایران#782ق.نجف،عراق کاشانی, عبدالرزاق (عارف، فیلسوف، مفسر؛ شیعه اثنی‌عشرى و ایرانى), ؟؟؟##736ق./1336م. (شیراز (محل دفن: نطنز)) فیض کاشانی, ملامحسن (حکیم فیلسوف، محدث، مفسر و عارف دوره صفوی و از دانشمندان شیعه، شاگرد ملاصدرای شیرازی و داماد بزرگ او، فقیه اخباری), 1007ق. کاشان#1090 ق. کاشان دهباشی , مهدی (استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی ، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران) article 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir