چیستی مکاشفه و تجربه عرفانی از دیدگاه ابن سینا وحدت وجود مکاشفه اتصال نفس به عقل فعال فنا عقل مستفاد مراتب سعادت تناقض آمیزی عرفان ابتهاج سماع عشق عفیف مراتب مکاشفات عرفانی آگاهی عارفانه عرفان آفاقی عرفان انفسی تجربه امر واحد تساهل عارف تمثیلات ابن سینا شهود زیبایی تجربه بی واسطه هستی تجارب عرفانی (تجربه عرفانی) ابن ‌سینا رابطه سعادت و لذت تفاوت میان عارف و زاهد و عابد ذات‌باوری (دیدگاه فلسفی) خواجه نصیرالدین طوسی عبدالله جوادی آملی ابن سینا: ابوعلی سینا عرفان اسلامی خواجه نصیرالدین طوسی ابن سینا حسن حسن زاده آملی فلسفه بوعلی ابتهاج عبدالله جوادی آملی بیوک علیزاده سید حیدر آملی ابن عربی بیوک علیزاده (پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی) سید حسین نصر Persian دانشگاه شیراز تابستان/ 1386 برخی عرفان پژوهان معاصر با رویکردی پسینی و با توجه به گزارش‌های عرفا، از اقالیم و سنت‌های دینی مختلف؛ به دیدگاهی موسوم به ذات‌گرایی قائل شده‌اند که طبق آن، تجارب عرفانی با وجود اختلافات متعدد، دارای هسته‌ای مشترک‌اند. از میان فیلسوفان قدیم، ظاهرا می‌توان ابن سینا را از زمرة ذات‌گرایان محسوب کرد، اگر چه دست کم در دو مورد از آن‌ها افتراق می‌یابد: 1) به لحاظ روش شناسی: ابن سینا با روی‌کردی پیشینی و مبتنی بر نفس شناسی و جهان‌نگری فلسفی‌اش طرح بحث کرده است؛ 2)شیخ به ویژگی مهم تناقض‌آمیزی تجربة عرفانی اعتقادی ندارد، زیرا در اندیشه‌های فلسفی-اشراقی او تناقض جایگاهی ندارد. تجربه و مکاشفة عرفانی نزد شیخ، آگاهی بی واسطه‌ای است که نفس و عقل سالک -که در سیر استکمالی خود به درجة ,quot;عقل مستفاد,quot; رسیده است– با اتصال به عقل فعال، حقایق کلی هستی را ادراک می‌کند و از درک این حقایق ملتذ و مبتهج می‌گردد. شیخ به ویژگی کانونی مکاشفات، یعنی مواجهه با حقیقت واحد تصریح کرده، ترجیح هر چیزی، حتی خود عرفان را بر آن، انحراف از توحید می‌داند. وی با فراستی تمام، زودگذر بودن و بیان‌ناپذیری تجارب عرفانی را یادآوری می‌کند. عارف در عالی‌ترین تجارب خود در همه چیز، خدا را می‌بیند و این بدان معنا می‌تواند باشد که تجارب عرفانی نزد شیخ الرییس حداکثر از سنخ تجارب عرفان آفاقی است. دیدگاه ابن سینا را در نهایت در چارچوب معرفت شناسی عقلی-اشراقی وی می‌توان جای داد و لذا به نظر وی، عارف در مکاشفة خود حداکثر به مرتبة وحدت شهود و نه وحدت وجود، نائل می‌شود. text علیزاده, بیوک (استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد دانشگاه امام صادق ع), #1340ش.هشترود- ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) احمدی سعدی , عباس ( استادیار گروه فلسفه‌ دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا، شیراز، ایران.) -, نوح نبی علیه السلام جوادی آملی, عبدالله (مرجع معاصر تقلید مقیم قم، فیلسوف، عارف و مفسر قرآن), 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. نصر, سید حسین (Seyyed Hossein Nasr؛ فرزند سید ولی‌الله نصر و نوه شیخ فضل‌الله نوری، فیلسوف و متأله سنت‌گرای ایرانی، استاد علوم اسلامی در دانشگاه جرج واشینگتن امریکا، مکتب خرد جاویدان یا حکمت خالده، مکتب سنت‌گرایی، پیرو طریقت مریمیه از شاذلیه), 1312ش.# احدی نسب, مصطفی آملی, سید حیدر (عارف، عالم، فقیه، محدّث و مفسّر شیعه در قرن هشتم هجری، از محققین عرفا، صاحب کتب «جامع الاسرار»در عرفان نظری و «نص النصوص» در شرح فصوص), 720ق.آمل،ایران#782ق.نجف،عراق ابن عربی , شیخ اکبر؛ محیی الدین محمدبن علی (Ibn Arabi؛ شاعر، فیلسوف و عارف مشهور قرن هفتم هجری، از اولاد حاتم طائی، متولد اندلس، صاحب کتب «فتوحات مکیه» و «فصوص الحکم»، نظریه وحدت وجود), 560ق/1165م.#638ق/1240م. article 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir