تحلیل وجودشناختی رابطه خدا و جهان از دیدگاه میرداماد اصالت وجود خلقت حدوث ذاتی سرمد حدوث دهری ملکوت هستی هرم هستی وجودشناسی خلقت دفعی قدم زمانی عالم آغاز زمانی عالم حدوث ذاتی عالم رابطه خدا و جهان حادث و قدیم اکوان ثلاثه ابطال زمان موهوم اقسام حدوث و قدم سلسله طولی و عرضی عالم تقدم ملکوت بر ناسوت ربط حادث به قدیم حدوث و قدم زمانی مکانیک سماوی قدمای خمسه حدوث و قدم به حق آغاز فرازمانی عالم عدم مجامع عدم مقابل قدم سرمدی خداوند حدوث زمانی ملاصدرا فلاسفه یمانی ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی ابن سینا: ابوعلی سینا خداشناسی (کلام) خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی ابن سینا حسن حسن زاده آملی اصطلاحنامه فلسفه مرضیه صادقی رشتی میرداماد ملاصدرا شیرازی حاج ملاهادی سبزواری (موسس مکتب سبزوار) Persian دانشگاه شیراز زمستان/ 1387 حدوث و یا قدم عالم از مسایل بنیادی فلسفه وجودشناسی است که در تاریخ فلسفه اسلامی به عنوان یکی از پرنزاع‌ترین مسایل محسوب می‌شود.در واقع پس از پذیرش این مطلب که در رأس هرم هستی مبدایی ازلی هست،سؤال‌ می‌شود که خلقت و پیدایش عالم چه زمانی رخ داده است.آیا فاصله‌یی بین‌ وجود خدا و پیدایش عالم قابل تصور است یا خیر.پاسخ به این پرسش با توجه به‌ پیش فرض‌های فلسفی کلامی دشوار است،چرا که از یک طرف،خداوند قدیم و ازلی،علت تام نسبت به عالم بوده و معلول از علت تام تخلف نمی‌پذیرد.پس باید جهان هم ازلی و قدیم باشد و از طرفی دیگر،برحسب آن‌چه که از ظواهر کتب‌ آسمانی به دست می‌آید،خداوند عالم را از نیستی و عدم به هستی آورده و خلق‌ کرده است.پس باید عالم حادث باشد.میرداماد در مقابل نظریه‌ی حدوث زمانی و حدوث ذاتی،بنیادی‌ترین نظریه خود را تحت عنوان حدوث دهری مطرح کرده که‌ در ضمن آن عالم را مسبوق به عدم واقعی می‌داند و می‌گوید:هرچند جهان آغاز زمانی نداشته،ولی یک آغاز فرازمانی داشته است و این قول برابر است با این‌که‌ بگوییم وجود جهان مسبوق به عدم است. text صادقی , مرضیه ( دانشیار گروه فلسفه دانشگاه قم، قم، ایران) میرداماد, میر برهان‌الدین محمدباقر (فیلسوف عصر صفوی و استاد ملاصدرا، معلم ثالث), -969ق.گرگان#1040ق./1632م.عراق حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم -, نوح نبی علیه السلام ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) سبزواری, حاج ملاهادی بن مهدی (فیلسوف صدرایی، حکمت متعالیه), 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. article 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir