تجربه دینی و رابطه آن با تجربه عرفانی و وحی حقیقت غایی ادراک حسی (معرفت شناسی) حیات دینی تجربه دینی و مفهوم احساس وابستگی مطلق تجربه دینی و حس تجلی خداوند امر قدسی اشتراک تجارب دینی تجربه نبوی تجلی خداوند در کلام وصف ناپذیری تجربه دینی احوال انفسی احوال آفاقی تجربه وحدت وحی ‌ شطح واقع نمایی تجربه دینی زود گذری تجربه دینی ویژگی های تجربه دینی متناقض نمایی تجربه دینی ادراک باطنی انبیاء تجربه‌ دینی ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی ابن سینا: ابوعلی سینا ادراک حسی وحی برهان تجربه دینی (مسائل جدید کلامی) علامه طباطبایی ابن سینا فریدریش شلایرماخر استیون کتز شیخ محمود شبستری علی حقی تجربه دینی (فلسفه دین) ملاصدرا شیرازی ویلیام جیمز (William James) Persian دانشگاه قم زمستان / 1392 تجربه دینی یکی از موضوعاتی است که در کلام جدید و فلسفه دین و در فضای دین‌پژوهی جدید رشد پیدا کرده است. تجربه دینی در حیات مؤمنانه نقش ویژه‌ای دارد و گستره وسیعی را در بر می‌گیرد که شامل دعا، مناجات، استجابت دعا، شهودهای روحانی و ... می‌شود. تجربه عرفانی نیز که نسبت نزدیکی با تجربه دینی دارد، به زندگی اهل عرفان معنا می‌بخشد. در این تجربه شخص عارف به وحدت با حقیقت غایی می‌رسد و به مقامی دست پیدا می‌کند که وصف‌ناپذیر است. این وحدت مهم‌ترین عامل انفکاک میان تجربه دینی و تجربه عرفانی است. تجربه دینی متفاوت از تجربه عرفانی است و لزوماً هر تجربه دینی، تجربه عرفانی نیست. اما از آنجایی که هر دو از سنخ تجربه هستند در این مقاله به مقایسه هر دو پرداخته شده است. وحی نیز نوعی تجربه مخصوص پیامبر است که ویژگی‌هایی دارد که در دو نوع تجربه دیگر یافت نمی‌شود. text حقی , سید علی (دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد خراسان رضوی ایران), 1338ش.# واحد احمدیان, سوری شلایرماخر, فریدریش دانیل ارنست(Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher، فیلسوف آلمانی و متکلم مسیحی پروتستان، پیشگام هرمنوتیک مدرن), 1768#1834 اوتو, رودولف (فیلسوف و الهی‌دان ِآلمانی، نویسنده کتاب امر قدسی), 1869م. پاینه، ایالت نیدرزاکسن، آلمان#1937م. پراودفوت, وین (فیلسوف دین آمریکایی، استاد دانشگاه کلمبیا) , 1939# آلستون, ویلیام پی (William Alstonفیلسوف دین، فیلسوف تحلیلی، مسیحی آمریکایی، استاد دانشگاه سیراکیوس در نیویورک آمریکا، از پایه‌گذاران نظریهٔ «مبناگرایی اصلاح شده» در حوزه معرفت‌شناسی، قائل به: «تجربهٔ دینی مانند تجربهٔ حسی منبع معرفت یا توجیه معرفتی»), -۱۹۲۱م.شریوپورت،لوئیزیانا،امریکا#2009م.نیویورک،امریکا جیمز, ویلیام(William James، فیلسوف و روانشناس آمریکایی و بنیانگذار مکتب پراگماتیسم، ایمان گرای معتدل), 1842#1910 کتز, استیون (فیلسوف و پژوهشگر یهودی و مدیر مرکز Elie Wiesel Center برای مطالعات یهودی/ مرکز مطالعات یهودیت «Center for Judaic Studies»، دانشگاه بوستون «Boston University» آمریکا) , 1944م.نیوجرسی#آمریکا.- اسمارت, نینیان (Ninian Smart، نویسنده و محقق اسکاتلندی، دین‌پژوه انگلیسی، پژوهشگر دانشگاه لنکستر، پیشگام تاسیس رشته دین پژوهی در دانشگاه های غرب، صاحب کتاب «ادیان جهان»), 1927م. کمبریج، انگلیس#2001 م. لانکستر، انگلیس طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم وحید بهبهانی, آقا محمد باقر اصفهانی (فقیه، اصولی و مجتهد شیعه امامی قرن دوازدهم هجری و احیاگر مکتب اصولی در مقابل اخباریگری), 1118ق./1707م. (اصفهان، ایران)# # 1205ق./1791م. (کربلا، عراق) شبستری , محمود بن عبدالکریم (از عرفای قرن هشتم هجری، آفریننده منظومه عرفانی «گلشن راز»), 687ق.#720ق. ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) پاور, ویلیام صدرالدین قونوی , محمد بن اسحاق (شیخ کبیر، اهل قونویه ترکیه، شاگرد و مرید و پسر زن محی الدین عربی، معاصر مولوی و خواجه نصیر، شارح افکار و اندیشه های محی الدین، صاحب کتب «مفتاح الغیب» و «نصوص» و «فکوک»، از عرفای قرن هفتم هجری), 607ق. #673؟ ق. article 0 http:/pfk.qom.ac.ir/