جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

فارسی  |   العربیه  |   English  

در تلگرام به ما بپیوندید

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 11
قصه های قرآن در نگاه محمد عابد الجابری
نویسنده:
محمدعلی مهدوی راد,امیر عطاءالله جباری,نرگس بهشتی
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
چکیده :
محمد عابد جابری شخصیت نواعتزالی معاصر است که قصه های قرآن را به ترتیب نزول بررسی کرده است. او در این نگرش میکوشد تا محیط دعوت اسلام را با توجه به نوع داستانهایی که بر پیامبر نازل گردیده بازسازی کند. از نظر وی قصص قرآن به سان آیینه ای، جلوه گر مراحل دعوت پیامبر و محیط نزول قرآن و چگونگی تعامل ایشان با مردم در پذیرش دین اسلام است. در این نوشتار دیدگاه جابری مورد نقد و بررسی قرار گرفته و به تناسب از ترتیب نزول قرآن و واقع نمایی داستانها سخن به میان رفته است. همچنین روشن میشود که نگاه جابری به قصه های قرآن، بر پایة اصول نومعتزله سامان یافته، اما در لباسی جدید رخ نمایانده است، به گونه ای که میتوان آن را نسخه ای ویرایش شده از نگرش نواعتزالی به داستانهای قرآن دانست.
عابدالجابري دغدغه نقد ميراث اسلامي داشت: بررسي انديشه هاي عابدالجابري در گفت وگو با سيد محمد آل مهدي
نویسنده:
مصاحبه شونده: محمد آل مهدي
نوع منبع :
مقاله , مناظره،گفتگو و میزگرد , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
تهران: روزنامه اعتماد به نقل از مگیران [روزنامه اعتماد، شماره 3174 به تاريخ 16/11/93، صفحه 7 (انديشه) ],
اندیشه‌های نومعتزله و تعلیم و تربیت
نویسنده:
پروانه ولوی; احمد دارم; محمدجعفر پاک سرشت; مسعود صفایی مقدم؛ علی محمدحسین زاده
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
کلیدواژه‌های اصلی :
چکیده :
هدف اصلی این پژوهش، بررسی تحلیلی اندیشه¬های نومعتزله و استخراج استلزام‌های تربیتی آن می‌باشد. در این مقاله تصریح شده است که دغدغۀ اصلی نومعتزلیان یافتن عوامل پیشروی و بازسازی دنیای اسلام است. از دیدگاه آنها، اسلام عامل عقب‌ماندگی مسلمانان نیست، بلکه این تفسیرها و فهم¬های نادرست از اسلام و نادیده گرفتن جایگاه عقل است. از مهم‌ترین مبانی نومعتزلیان، علم‌گرایی و سکولاریسم است. نومعتزلیان بر این باورند که اسلام می¬تواند با مدرنیته، حقوق بشر، دموکراسی و عقلانیت سازگار باشد. نتایج نشان داد که در تعلیم و تربیت نومعتزله آنچه مورد تأکید است عبارت‌اند از: تأکید بر آزادی در تعلیم و تربیت به ویژه آزادی آکادمیک، عدالت آموزشی، تشویق عقلانیت و تفکر، نوآوری، استفاده از روش‌های گفتگو، نقد و مباحثه در تعلیم و تربیت، تأمین فرصت آموزشی برابر برای مردان و زنان، طرفداری از تحقیقات علمی و بنیادی برای حل بحران¬های جامعه معاصر، مبارزه با جهل و خرافات، توجه به همه جنبه¬های آدمی در تعلیم و تربیت، تأکید بر استقلال و عدم وابستگی نظام آموزشی به ویژه دانشگاه به هیچ نهاد یا حزب دولتی یا دینی است.
نقد و بررسی استنادات محمد عماره دربارۀ «مشروعیت سیاسی انتخاب» - بخش اول: «نظریۀ عماره در باب تعیین حاکم»
نوع منبع :
مقاله , نقد دیدگاه و آثار(دفاعیه، ردیه و پاسخ به شبهات) , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
کلیدواژه‌های اصلی :
چکیده :
بحث از روش تعیین حاکم از مباحث چالش برانگیز میان اندیشمندان اسلامی بوده و مکاتب و فرقه های مختلف با پذیرش اصول و مبانی صحیح یا فاسدی، به روش یا روش هایی متفاوت در این باره معتقد بوده و بدان توصیه می کنند. یکی از نظریات پرطرفدار در میان اهل سنت نظریۀ «انتخاب» است که مطابق آن تعیین حاکم حق مردم بوده و انتخاب و رأی آنان در این باره تعیین کننده است. در این پژوهش به تبیین و بررسی استدلال «محمد عماره»، اندیشمند برجستۀ نومعتزلی، به سخنان امیرالمؤمنین(ع) در این باب می پردازیم و خواهیم گفت استدلال به این روایات بر اثبات نظریه «انتخاب و بیعت» ناتمام است.
محمد عماره (1931م./1950ق.- )
نوع منبع :
مدخل آثار(دانشنامه آثار) , مدخل اعلام(دانشنامه اعلام)
کلیدواژه‌های اصلی :
بررسي و نقد آراي حسن حنفي در مسائل جديد کلامي
نویسنده:
‫هناء مدني
نوع منبع :
پ‍ای‍ان‌ن‍ام‍ه , کتابخانه عمومی
وضعیت نشر :
‫قم : ‫مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي، جامعة المصطفی العالمیة,
چکیده :
‫حسن حنفي، نويسنده مصري، متولد 1935م، از جمله روشنفکران معاصر است که معتقد است: مقتضيات گذشته، حتي اگر به درستي شکل گرفته باشند، پاسخگوي نيازهاي حال و آينده نيستند. وي علت اساسي انحطاط مسلمانان را در عدم هماهنگي بين سنت و تجدد مي‌داند و بر اين باور است که اکتفا به سنت، منجر به اين رکود فکري و عقب‌ماندگي شده است و تنها راه حل را در ترکيب اصالت و معاصرت، و سنت و مدرنيته مي‌داند که در قالب بازخواني سنت و سازگار کردن آن با مدرنيته ظاهر مي‌شود. به اعتقاد وي، اولين گام براي تحقق روش ترکيبي، يافتن جايگزيني مناسب براي موارد ناسازگار است که بتواند نياز جامعه اين عصر را برآورده سازد. وي در اين پروژه سازگاري سنت و تجدد، نظام متحجر اشعري را بزرگ‌ترين عامل انحطاط معرفي کرده و ديدگاه اعتزال را به جاي آن پيشنهاد مي‌کند. به اعتقاد او ما بايد مسائل جديد جامعه را از نزديک با ديده عقل لمس کنيم، تا بتوانيم راه حل ارائه دهيم. به باور او متون ديني، حاکي از يک ارتباط آسماني با رويدادهاي زميني هستند و همراه با آن رويدادها، تاريخ آن عصر را تشکيل مي‌دهند و نمي‌توانند با همان قالب براي رخدادهاي امروز مفيد باشند؛ بلکه بايد آنها را از ويژگي‌هاي زماني و مکاني عصر نزول مجرد کنيم و پيام آنها را دريافت نماييم. وي جهت تطبيق متون ديني بر مقتضيات روز، روش تأويل با رويکرد نفسي- اجتماعي را پيشنهاد مي‌دهد. در اين روش، مفسر با استفاده از تفسير موضوعي و با به کارگيري عقل، به فهم کاربردي نص مي‌پردازد. اين نظريه او حکايت از هرمنوتيکي بودن انديشه حنفي دارد. نگارنده، چند جريان را در ايجاد زمينه‌هاي فکري و ديدگاه‌هاي حسن حنفي مؤثر دانسته است که عبارت‌اند از: جريان نو اعتزال، جريان چپ‌گرا و جريان تجددگرا در ميان متفکران عرب، و فلسفه غرب، به ويژه انديشه‌هاي کانت و رويکردهاي هرمنوتيکي. پس از آن، به تحليل و نقد انديشه‌هاي وي در سه بخش همت گمارده و ديدگاه او را در باره عقل و نقل (وحي و متون ديني)، فهم‌هاي متعدد از دين، و تجربه ديني به عنوان خاستگاه معرفت ديني، نقد کرده است.
مروری اجمالی بر مؤلفه های نظام فکری جابری
نویسنده:
محمد معینی فر
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی قدس‌سره,
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
چکیده :
محور پژوهش حاضر، بررسی مؤلفه های نظام فکری جابری نظیر الگوی تفکر او، نحوه شکل گیری بنیان های عقلانی و فرهنگی او، ساختارشکنی او و موارد دیگر است. اما در بعضی مواقع، انتقادهایی را که به او وارد است مطرح می کند و اگر احیانا دارای رویکردی تحسین برانگیز باشد نیز آن را یادآور می شود. این نوشتار با روش تحلیلی توصیفی به بررسی اجمالی سیر تفکر و آثار وی پرداخته است. جابری بیش از آنکه شخصیت کلامی یا به عبارتی، نومعتزلی باشد، بیشتر فلسفی است و این را آثار او نیز شهادت می دهند، حتی او یک اثر کلامی محض هم ندارد. با این حال، دیدگاه او را نسبت به مسائل مطرح شده ای همچون امامت، عدل و توحید، آن هم به صورت تلویحی، از درون آثار مختلف او استخراج کرده ایم که در روند مقاله بیان می شود.
صفحات :
از صفحه 107 تا 121
جریان شناسی نومعتزله
نویسنده:
جواد گلی، حسن یوسفیان
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قدس سره,
چکیده :
جریان نومعتزله یکی از جریان های مهم کلامی در جهان اسلام است. این جریان خاستگاه خود را در آرای معتزلیان قدیم می جوید و به دنبال تجدید بنای معرفتی اسلام بر پایه عقل گرایی است. هدف این مقاله، بررسی عوامل شکل گیری جریان نومعتزله در جهان اسلام، نقاط اشتراک و افتراق میان جریان کلامی نومعتزله با مکتب معتزله و نقد و بررسی اجمالی مبانی نظری و دیدگاه های کلامی طرف داران این جریان فکری است. در تألیف این مقاله، به آثار اندیشمندان متعلق به جریان فکری نومعتزله و برخی پژوهش هایی که در زمینه معرفی برخی نومعتزلیان و نقد و بررسی آرای آنها انجام شده، مراجعه کرده ایم. بر پایه این بررسی ها، به تقسیم جریان نومعتزله به نومعتزلیان کشورهای عربی، نومعتزلیان شبه قاره هند و نومعتزلیان ایران پرداخته ایم و نشان داده ایم که آنها بر احیای جریان معتزله در جهان اسلام اصرار دارند و عده ای نیز برای توجیه دیدگاه هایشان آنها را در راستای آرای اندیشمندان معتزله قدیم معرفی کرده اند.
صفحات :
از صفحه 115 تا 142
بررسی تطبیقی عقل‌گرایی نومعتزله و عقل‌گرایی نوصدرایی شیعی
نویسنده:
محمد حیدری
نوع منبع :
پ‍ای‍ان‌ن‍ام‍ه , مطالعه تطبیقی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
ایرانداک,
چکیده :
چکیدهدر دوران معاصر یکی از جریانات فکری در جهان اسلام که در ادامه نهضت اصلاح تفکر اسلامی رشد کرده است جریانی است که به نومعتزله شهرت یافته است. اﯾﻦ اﻓﺮاد در ﻫﻤﻪ زﻣﯿﻨﻪﻫﺎ ﻧﻈﺮ واﺣﺪ ﻧﺪارﻧﺪ اﻣﺎ ﻧﻮﻋﺎ به نسبت سایر نحله های فکری ﺑﺮ ﻋﻘﻞ ﮔﺮاﯾﯽ اﻓﺮاﻃﯽ اﺻﺮار دارند. جریان نوصدرایی نیز عنوان یکی از جریانات عقلگرای معاصر است که ﻫﻢ در ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻋﻘﻞ و مبانی فکری و ﻫﻢ در جهت گیری در ﺣﻮزه ﻣﺴﺎﺋﻠﯽ ﮐﻪ درﮔﯿﺮند، ﺑﺎ آنان ﻣﺘﻔﺎوﺗﻨﺪ. هدف این نوشتار بررسی نوع عقلگرایی این دو رویکرد و محل اختلاف آنان است.در این نوشتار، به آثار هر دو جریان و نیز به برخی پژوهش هایی که در زمینه معرفی نومعتزلیان و نقد و بررسی آرای آنها انجام شده، مراجعه شده است. برای هر دو رویکرد در بخش های جداگانه ابتدا مفهوم عقل و مبانی فکری و عقلانی اندیشه های آنان بررسی شده است و سپس برخی دیدگاه افراطی آنان در مسائل دینی بیان شده است. با توجه به کثرت پژوهش های مربوط به جریان نوصدرائی، در بررسی این رویکرد موارد تطبیقی و تقابلی با نومعتزله پر رنگ تر شده است.در انتها مشخص شده است که ﻣﺮاد از ﻋﻘﻞ در ﻃﺒﻘﻪ ﻣﺘﺎﺧﺮ ﻧﻮﻣﻌﺘﺰﻟﻪ که دارای اندیشه های مدون تر و افراطی تر در باب عقل و دین هستند، ﻫﻤﺎن ﻋﻘﻞ ﻣﺴﺘﻘﻞ و ﺧﻮدﺑﻨﯿﺎد ﻏﺮﺑﯽ اﺳﺖ که با پذیرش مبانی معرفت شناسی های مختلف غربی ﺑﺴﯿﺎری از آﻣﻮزهﻫﺎی دﯾﻨﯽ ﺗﻌﻠﯿﻖ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و ﺑﺴﯿﺎری از آﯾﺎت ﻗﺮآن ﻣﺨﺘﺺ زﻣﺎن ﻧﺰول داﻧﺴﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد. آنان با رد نگاه تفریطی اغلب اهل سنت مانند اشاعره و سلفیه به عقل و عقلانیت، نگاه افراطی غربیان را پذیرفته اند. اشکال آنان غفلت از نگاه اعتدالی به مبحث عقل در جهان اسلام است. عقلانیتی که در تفکر نوصدرائی نمود پیدا کرده است وبرگرفته از تعالیم و تفاسیر اهل‌بیت(ع) از قرآن و وحی است و راهی برای خروج از انحطاط و آغاز مسیر پیشرفت فراروی مسلمان امروزین قرار می دهد.
تفکر اعتزالی در اوج و فرازی دیگر
نویسنده:
فاطمه صادق زاده قمصری
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
تهران : دانشگاه امام صادق (ع) ,
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
چکیده :
این مقاله مقدمه ای است بر انتشار سلسله مقالاتی درباره تفکر اعتزالی و شامل کلیاتی درباره چرایی لزوم توجه به اعتزال در دوران معاصر است. بدون شک نگاهی گذرا به تاریخ اسلام نشان می دهد، از بین رفتن معتزله در جهان اسلام مساوی با از بین رفتن عقلانیت و گسترش اشعری گری و روحیه تعبید و جزمیت در جهان اسلام بود. بازخوانی آرای نو معتزلیان در دوران معاصر بدون شک تاثیرات مثبتی بر رواج عقلانیت در جهان اسلام خواهد داشت.
صفحات :
از صفحه 5 تا 9
  • تعداد رکورد ها : 11