جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

فارسی  |   العربیه  |   English  

در تلگرام به ما بپیوندید

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 26
بازنمود عناصر قرآنی در معماری مساجد (مطالعه ی موردی مساجد منتخب اصفهان : "جامع"، "امام" و "شیخ لطف الله")
نویسنده:
مریم منصوریان قراگوزلو
نوع منبع :
پ‍ای‍ان‌ن‍ام‍ه
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
ایرانداک,
چکیده :
مسجد مکانی برای عبادت جمعی است. سابقه ساخت آن به خانه پیامبر بازمی‌گردد این مکان با کارکردهای خاص خود باعث شد تا مسجد به عنوان نمادی از آن ویژگی‌ها در اذهان مسلمانان جای گیرد. بعد از پیامبر ساختار ساده این مکان همراه با مواجهه مسلمانان با فرهنگ‌ها و معماری ممالک دیگر دستخوش تغییر شد. آنها با کمک هنر معماری سعی کردند تا پیامهای معنوی دین خود را در قالب مسجد به شکل بصری بیان کنند با وجود بهره‌گیری از عناصر معماری ممالک دیگر اعتقاد به تأثیر اسلام بر همه عرصه‌های زندگی معماری را هم در برگرفت و با ارایه اصول و معیارهای اصلی بر شکل بنای مسجد تاثیر گذاشت. این تاثیر با روش‌های گوناگونی قابل پیگیری است. پژوهشگران بسیاری این تأثیر را از طریق سنت، عرفان و اشراق مورد بررسی قرار داده‌اند اما تحقیق جدی و مستقلی از طریق اصلی‌ترین منبع یعنی قران صورت نگرفته است. این پژوهش بر آن است تا تأثیر قرآن بر معماری مسجد را نشان دهد. این تأثیر با ارایه برخی از معیارهای فرازمانی و فرامکانی، در قالب عناصر قرآنی بیان می‌گردد امکان این تأثیر از طریق ارتباط میان قرآن و معماری اسلامی بررسی می‌شود این ارتباط از طریق تناظر کتاب تکوین و قرآن از یک سو و کتاب تکوین و معماری از سوی دیگر شکل می‌گیرد تناظر میان کتاب تکوین و کتاب تدوین از طریق تناظر میان برخی از واژه‌های کلیدی آن دو و تناظر میان عناصر کتاب تکوینو معماری اسلامی در روندی پدیدارشناختی برقرار می‌شود. با حذف کتاب تکوین به عنوان واسط در این ارتباط، ارتباط میان قرآن و معماری اسلامی شکل می‌گیرد. اما این ارتباط به صورت جزیی‌تر با تناظر میان عناصر این دونظام مشخص می‌شود این عناصر در معماری عبارتند از: مفهوم، فضا، مکان، رنگ، سازه و فرم که متناظر با درون‌مایه، فضا، زمینه متن، رنگ، ساختار و بافتار در قرآن هستند.
بررسی و نقد دیدگاه دکتر نصر در باب معماری‌اسلامی و ویژگی‌های آن
نویسنده:
امیرحسین فرشچیان؛ مرتضی شجاری
نوع منبع :
مقاله , نقد دیدگاه و آثار(دفاعیه، ردیه و پاسخ به شبهات) , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
چکیده :
سنت آن طریقی است که شاکله‌بخش امور زندگی می‌گردد و زمانی که جایگزینی غیرخودی بیابد باید نام غیرخودی نیز برآن نهاد. معماری مهم‌ترین جنبه‌ای است که خودی بودن آن اَهم بر تمامی موضوعات زندگی بشر است. رابطه‌ای که سنت با معماری‌اسلامی دارد همچون رابطه علت و معلول است که بدون حضور سنت دیگر نام نیز تشخص حضور ندارد. در این نوشتار نگارنده با دیدی بی‌طرفانه براساس نظرات دکتر نصر به عنوان متفکری در عصر حاضر که تمامی نگاه خود را معطوف به این امور نهاده است، تلاش دارد معنای اساسی سنت را در باب ویژگی شناسی و تعریف اساسی معماری‌اسلامی براساس روشی تحلیلی-استنباطی به‌دست آورد. معماری اسلامی امری فراموش شده در بین بناهای موزه‌ای نیست، امری است که در هر زمان انجام شدنی می‌باشد اما با همراهی ویژگی‌ها و الحاقاتی که اساس آن را به همراه دارند.
صفحات :
از صفحه 85 تا 104
هنر، معماری و قرآن
نویسنده:
الگ گرابار
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی,
چکیده :
مقاله «هنر، معماری و قرآن» تالیف الگ گرابار است که در آن ابتدا به بررسی اشارات مستقیم و غیرمستقیم آیات قرآن به هنر و معماری پرداخته شده، آن گاه موضوع تاثیر و کاربرد قرآن در هنر و معماری تجزیه و تحلیل می شود و در این باره به برخی از کتیبه ها و بناها و مشخصات آنها اشاره می شود. در پایان نگارنده مطالبی درباره استفاده از دستاوردهای هنری در تزیین قرآن به رشته تحریر در می آورد.
صفحات :
از صفحه 51 تا 80
نقدی بر هندسه شهری از دید اخلاق و حقوق اسلامی
نویسنده:
هادی پژوهنده ,علی پژوهنده
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی,
چکیده :
انسان ها در شيوه ی طبيعی زندگی با هم مشترك و هم سان اند و آن چه آنان را متمايز می سازد روش ها، سبك ها و آيين هايی است كه برمی گزينند؛ و طبعاً به تناسب حجم فعاليت ها اشكالات و چالش هايی نيز رخ می نمايد. لذا می بينيم دستگاه تقنينی نظام برای حراست از دستاوردهای انقلاب اسلامی مقرر داشته است كه پس از تصويب طرح های كلان اقتصادی، عمرانی و فرهنگی و غيره نسبت به تهيه ی پيوست فرهنگی اقدام شود. بر اين اساس، نويسنده به نقد وضعيت هنر معماری شهر مدرن اسلامی پرداخته و معتقد است كه در سبك زندگی معطوف به معماری گذشته، اخلاق و فرهنگ و حقوق، با داعی های برخاسته از طبع سليم انسانی و اسلامی متوازن بوده اند؛ ليكن هم اكنون چنين همخوانی در ميانه نيست. وی مهم ترين علت آن را وام گيری از ديگران بدون توجه به فارق های ارزشی دينی می داند، اما كنار نهادن اين رويه را نيز به صلاح نمی داند زيرا رويكرد به آن ما را با چالش ديگری روبرو می سازد. نوشتاری كه پيش رو داريد با تأكيد بر پذيرش ضرورت رويكرد به ساخت و ساز مدرن شهری نگاهی به چالش های فرهنگی و حقوقی آن با ارزش های دينی دارد و هرگز مدعی نيست كه نسخه ی علاجی نيز به همراه دارد، زيرا اولاً ميان كشف مسأله و ارائه ی پاسخ استلزامی وجود ندارد؛ ثانياً تهيه ی چنان نسخه ای نيازمند تشريك مساعی گروهی از كارشناسان زبده و مجرب معماری به علاوه دين ورزان ماهر و مسلط به مبانی دينی می باشد. ساختار نوشتاری مقاله عبارت است از مقدمه و دو بخش عمده كه در بخش نخست نگاهی به مؤلفه های معماری اسلامی دارد و در بخش دوم با عطف توجه به عقلانيت دينی و ملی به شيوه ی ساخت و ساز شهری در دو فاز عمومی و مذهبی نظری انتقادی می افكند.
صفحات :
از صفحه 187 تا 216
تجلی عرفان در معماری مسجد
نویسنده:
عبدالرحیم عناقه , حمید محمودیان,رقیه صابری زاده
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
زنجان: دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان,
چکیده :
جدایی معماری از عرفان محال می نماید. این همبستگی در بین ادیان الهی وهنر بومی آن کشورها به خصوص شریعت مقدس اسلام آشکارتر است؛ پس می توان گفت عرفان متعلق به ذات و ماهیت تمام ادیان است، دین ابزاری موثرتر و سخنگوتر وشارحی برتر از هنر بالاخص معماری معابد و مساجد برای معرفی و حضور خود نداشته است؛ همچنان که معماری نیز هیچ حامی ایی بهتر از دین اسلام نیافته است. آیا می توان با نگاهی به گذشته معماری مساجد ایران تجلی مفاهیم عرفانی را بر روی در ودیوار ویا نقوش و اشکال آن دید؟ مثلا درمعماری مساجد ایران چرا گنبد را به صورت کروی ساخته اند؟ و چرا تمامی سطوح بناها را نقش گل و بوته های انتزاعی وغیر واقعی پوشانده است؟ در این مقاله سعی شده به روش اسنادی و مشاهده مستقیم اهمیت هنر معنوی و تجلی عرفان در معماری مساجد ایران مورد بررسی قرارگیرد و زیبایی های فراموش شده، یادآوری گردد ودر نهایت نقش اساسی عرفان در جهت بخشیدن وهدایت هنر وهنرمندان به سوی مقصد الهی شان بیان شود.
صفحات :
از صفحه 159 تا 188
تاثیر عرفان اسلامی بر معماری ایرانی با تاکید بر تزئینات گنبد سلطانیه
نویسنده:
هاتف سیاه کوهیان
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
زنجان: دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان ,
چکیده :
هنر در ساحت عرفان، نوعی سیر و سلوک است که در طی آن هنرمند با الهامی آسمانی و معنوی به کشف و شهود می رسد. در حقیقت هنر و معماری اسلامی پرتو و بازتابی از وحی الهی در جهان خاکی است که لطائف و ظرائف آن، اهل معرفت را به مکاشفه و شهود می رساند. بناهای سنتی در معماری اسلامی - ایرانی مصادیقی از عالم قدس و مظاهری از سنت الهی به شمار می روند که فنون و ظرافت های به کار رفته در آن با اصول روحانی و معنوی مرتبط است. کثرت آیات قرآنی در کتیبه ها و تزئینات مساجد و بقاع و امامزاده ها و گنبدها از جمله گنبد سلطانیه را که جای جای آنها را متیمن و متبرک ساخته، می توان مرتبط با مساله «ذکر» و «تسبیح» دانست که یکی از مسائل اصلی تصوف و عرفان اسلامی است. هم چنین نقش یا تصویر «ستاره» به عنوان نماد روشنایی و زیبایی که در مرکز آن کلمه «الله» و در اضلاع آن کلمه محمد (ص) یا علی (ع) قرار گرفته، از نظر عرفانی نشانه ای از ولایت معنوی خدا و اولیاء الهی در هدایت باطنی و ظاهری اهل طریقت است که به وفور در نقش و نگاره ها و تزئینات گنبدها به ویژه گنبد سلطانیه دیده می شود. اتحاد میان شریعت، طریقت و حقیقت یکی از مسائل مهم عرفانی است که در قسمت هایی از کتیبه ها و نگاره های بناهای اسلامی از جمله گنبد سلطانیه در قالب نام «الله، محمد (ص)، علی (ع)» در کنار یکدیگر به -چشم می خورد.
صفحات :
از صفحه 47 تا 64
بررسی مبانی فلسفی «سکناگزینی» از دیدگاه پدیدارشناسی، با تکیه بر ارزش‌های اسلامی‌ایرانی
نویسنده:
محمدحسن کشفی، حسام جواهرپور، محمدعلی کشفی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
شیراز: دانشگاه شیراز,
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
چکیده :
«سکناگزینی» مفهومی فراتر از داشتن یک سرپناه است. این مقوله از منظر پدیدارشناسی، نه تنها به منزله­ برقراری ارتباط با دیگران است، بلکه ارتباط با خانه را نیز در بر می‌گیرد. در فرهنگ ایرانی، خانه همواره محلی برای ظهور و شکل ­گیری خانواده محسوب می‌شود. در اسلام همواره، به خانه، به دید یکی از نیازهای اساسی انسان توجه و از آن، به مانند مکانی برای رسیدن به آرامش یاد شده است. پژوهش حاضر که آن را با روش منطقی‌ تحلیلی نگاشته‌ایم، تحلیلی بر مباحث مربوط به معماری و مفاهیم «سکونت» و «مسکن» در سه شاخه­ اسلام و فرهنگِ ایرانی و نظریات پدیدارشناسان است. در این مقاله کوشیده‌ایم مبانی فلسفی سکناگزینی را از دیدگاه اندیشه‌ی فلسفی پدیدارشناسی نشان دهیم و سپس از منظر ارزش­های اسلامی‌ ایرانی بررسی کنیم.
صفحات :
از صفحه 55 تا 80
روش شناسی هنر اسلامی
نویسنده:
سید رضی موسوی
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی ,
چکیده :
نیاز به روش شناسی در عرصۀ علوم اسلامی ازجمله هنر اسلامی امری ناگزیر است که داوری و قضاوت دربارۀ چیستی هنر اسلامی و پرسش های نظری دربارۀ آن را ممکن می کند. اندیشمندان در این عرصه به روش های گوناگونی توجه کرده و هر یک بر اساس روشی خاص به این مقوله نگریسته اند؛ به طوری که استفاده از روش های فراوان، نتایج متفاوتی را به همراه داشته و بعضی تعارض ها و اختلافات در داوری چیستی هنر اسلامی مبتنی بر این مسئلۀ مهم بوده است. ازجمله این روش ها در عرصۀ هنر اسلامی که اندیشمندان، از آن بهره برده اند دو روش پدیدارشناسی و تاریخی نگری است. پدیدارشناسی روش شناختی تحت تأثیر فلسفۀ هوسرل از راهکارهای مهم در شناخت هنر اسلامی است که در دهه های اخیر مورد استفادۀ هنرشناسان و دین پژوهان خاورشناس قرار گرفته است. این روش در کنار تاریخی نگری، به ترتیب بهره مند از دو جریان فلسفی، پدیدارشناسی هوسرل و فلسفۀ تاریخ هگل هستند. هر یک از این روش ها، به زوایا و جنبه های خاصی از چیستی هنر اسلامی اشاره دارند و از نقاط ضعف و قوت نسبت به یکدیگر برخوردارند. در این مقاله افزون بر بررسی امکان شناخت هنر اسلامی از این دو منظر، به کاربرد، اهمیت و برتری شیوۀ پدیدارشناسی بر تاریخی نگری پرداخته شده است.
صفحات :
از صفحه 85 تا 114
پدیده معماری در آستانه شکل گیری جامعه اسلامی (سیمای تاریخی)
نویسنده:
مجله گلستان قرآن
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
تهران : موسسه نمایشگاه های فرهنگی ایران ,
چکیده :
این مقاله هنر معماری را در جزیره العرب و عرب بعد از اسلام و در طول تمدن اسلامی مورد بررسی قرار می دهد. مباحثی همچون معماری تمدن قوم سباء، معماری قلعه غمدان، مساجد ساخته شده به دستور پیامبر، مسجد فسطاطا و مواردی از این دست مورد بحث قرار می گیرد.
صفحات :
از صفحه 30 تا 33
سقانفار؛ نماد معماری اسلامی: کارکردهای دینی و اجتماعیِ سقانفار در مازندران
نویسنده:
حيدر جانعليزاده چوب بستي, محمد حسن ذال
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
چکیده :
چگونه سقانفار به عنوان نماد معمـاري اسـلامي قابـل تبيـين اسـت؟ كاركردهـاي دينـي و اجتماعي سقانفار چيست؟ هدف اساسي اين مقاله، تلاش براي طرح و پاسـخ بـه ايـن پرسـش - هاست. اماكن ديني نقشي حياتي در زندگي اجتماعي تشيع دارد. جلوههاي اين نقـش آفرينـي در ابعاد گوناگون زندگي، در ابعاد آموزشي و پرورشي، مادي و معنوي، نگرشها و كنشها قابـل مشاهده و بيان است. در اين راستا، سقانفار به عنـوان نمونـه اي برجسـته از نمادهـاي معمـاري اسلامي، يكي از بارزترين عرصه هاي تجلي باورها و اعتقـادات شـيعي اسـت. معمـاري اسـلامي بياني گويا براي ابراز اعتقادات و حضور مذهبي است. بيان مـذهبي در معمـاري را مـي تـوان در بازهاي از ارادت خالصانهي بانيان و برپاكنندگان اين عمارت مذهبي، فعاليت هـاي دينـي مـورد انجام در اين فضا و تعلقات ديني و نيز نقش هاي اجتماعي و سياسي آن مشاهده كـرد. در ايـن پژوهش كه بر اساس مطالعات كتابخانهاي، مشاهده مستقيم و مصاحبه استوار است، سعي شده است تا تأثيرات باورهاي مذهبي شيعه بر توسعه و اقبال بناي سقانفار در مازندران بررسي شود؛ ضمن اين كه برخي كاركردهاي اجتماعي و ديني آن نيز مورد نظر و تحليل واقـع مـي شـود. از مهمترين دست آوردهاي اين پژوهش، مشاهدهي اثر مستقيم باورهاي شـيعه در وجـه تسـميه، معماري، كاركرد و نقوش تزييني اين بناسـت. تشـيع ريشـه در اعمـاق تـاريخ مازنـدران دارد و سقانفار نيز بنايي مذهبي است كه رابطهي نزديكي بـا واقعـه ي كـربلا و تقـدس آب بـه عنـوان عنصري نمادين در روز عاشـورا دارد. قائـل بـودن احتـرام خـاص مـردم شـيعه بـراي سـقانفار، شفابخش دانستن آن ، توسل به حضرت عباس، به عنـوان بـاب الحـوائج و نـذر كـردن مـردم و اجراي آن به شيوه هاي مختلف، از جمله قرباني كردن حيوانات خاصه گوسفند، مكاني مقـدس براي تجمع و تعامل جوانان در ايام محرم، محلـي بـراي برقـراري ارتباطـات اجتمـاعي، تجديـد ديدارها و صلهي رحم آشنايان، دوستان و اقوام، همـه و همـه نشـان از وجـه دينـي سـقانفار و كاركرد ديني و اجتماعي آن دارد.
  • تعداد رکورد ها : 26