تحلیل ساختاری شبکه مضامین زیارت جامعه کبیره | کتابخانه مجازی الفبا

تحلیل ساختاری شبکه مضامین زیارت جامعه کبیره | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
...جستجوی هوشمند
تحلیل ساختاری شبکه مضامین زیارت جامعه کبیره
کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
فارسی
کتاب الکترونیکی
میانگین امتیازات:
امتیاز شما :
تعداد امتیازات :
0
تحلیل ساختاری شبکه مضامین زیارت جامعه کبیره
ویرایش اثر
مقطع تحصیلی رساله تحصیلی:
دکتری
رشته تحصیلی:
الهیات و معارف اسلامی - علوم قرآن و حدیث ـ الهیات و معارف اسلامی
محل تحصیل رساله تحصیلی:
دانشگاه میبد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی
تاریخ دفاع:
1403
چکیده :
زیارت عارفانه و خالصانه حضرات ائمه(ع) به عنوان پیشوایان هدایت و معنویت، اذعان به مقام والای ایشان نزد خداوند است. یکی از حکمت‌های اصلی زیارت «معرفت و شناخت مقام زیارت‌شونده» است؛ یعنی انسان آگاه باشد که اطاعت از امام واجب و پیروی از دستورات ایشان دستور دینی است. شناخت مقام اهل بیت(ع) و ویژگی برتر ایشان موجب می‌شود تا عظمت روحی آنان بیشتر درک شود و خود این امر سبب ایجاد زمینه‌ای برای شناخت و تعبد بیشتر و تعالی روحی زائر است. در روایات آمده است که عدم شناخت امام به عنوان حجت الهی، سبب گمراهی از دین است: «اللَّهُمَّ عَرِّفْنِی نَفْسَکَ فَإِنَّکَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِی نَفْسَکَ لَمْ أَعْرِفْ نَبِیَّکَ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِی رَسُولَکَ فَإِنَّکَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِی رَسُولَکَ لَمْ أَعْرِفْ حُجَّتَکَ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِی‌ حُجَّتَکَ‌ فَإِنَّکَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِی حُجَّتَکَ ضَلَلْتُ عَنْ دِینِی» (مجلسی، 1403، ج52، ص146). زیارت همیشه به معنای حضور فیزیکی نیست بلکه می‌توان از راه دور نیز با قرائت زیارت‌نامه مانند زیارت عاشورا و زیارت جامعه کبیره زائر شد. یکی از زیارات ائمه(ع)، «زیارت جامعه کبیره» منقول از امام هادی(ع) است که ضمن برخورداری از شهرت بالا، دربردارنده یک دوره کامل امام‌شناسی است و جامع فضایل و مناقب ائمه(ع) است که در میان صدها روایت و کتاب مختلف پراکنده شده‌اند و عبارات آن خیلی فصیح و شیوا و دارای معانی بلند است. در دوره امامت امام هادی(ع)، به دلیل وجود فرقه‌های گوناگون شیعی و سنی، شیعیان بیشتر از دوران‌های قبل در اعتقادات خود دچار تردید شده بودند و حاکمان عباسی نیز پیوسته مانع حضور امام در بین مردم و تبیین اعتقادات صحیح امامیه توسط ایشان می‌شدند. لذا امام این مسئولیت مهم و خطیر را در قالب نامه‌ها و زیارات و مکاتبات انجام می‌دادند و در ضمن آن مردم را برای غیبت امام دوازدهم نیز آماده می‌کردند. با تأمل در میراث گران‌بهای هادی امت، امام علی النقی(ع) پی می‌بریم که ایشان با توجه به ملاحظات زمانه خویش، از طریق زیارت به تبیین باورهای صحیح شیعی و مقابله با فِرَق انحرافی، خاصه غلات و مفوضه می‌پرداختند. آن حضرت در این زیارت‌نامه، نظر امامیه را در اصول دین مانند: توحید، معاد، نبوت و امامت و فروعاتی از قبیل علم امام، جایگاه و شئونات مختلف امام در عالم تکوین و تشریع، شفاعت، رجعت و غیبت امام دوازدهم که از اهم موضوعات اختلافی میان فرق گوناگون بود، به روشنی بیان کردند. «زیارت جامعه کبیره» کامل‌ترین زیارت‌نامه‌ای است که از ایشان نقل شده و در آن به بیان ابعاد و سطوح مختلف اوصاف امام پرداخته شده به گونه‌ای که بسیاری از شبهه‌ها پیرامون امامت را پاسخ داده است. گرچه این زیارت، مضامین عمیق، چندلایه و با سطوح مختلف را در خود جای داده است، اما غالب محققان به شرح برخی فقرات آن و یا بررسی‌های موضوعی و جزیی پیرامون آن پرداخته‌اند و از اینکه امام(ع) در این زیارت بیشتر به دنبال تفهیم چه عناصری بوده و در عرصه امامت چه نکاتی را و با چه درصدی از اهمیت بیان کرده‌اند، مغفول مانده‌اند. اساسا اینکه امام هادی(ع) از بین مضامین مطرح‌شده پیرامون امامت، کدام مضمون را مورد مداقه بیشتری قرار داده و حول آن بحث کرده‌اند، سؤالی است که تاکنون پاسخی بدان داده نشده است؛ ازاین‌رو، تفحص و تتبع پیرامون زیارت جامعه ضروری به نظر می‌رسد. از سوی دیگر، مطالعه عمیق و دقیق نصوص دینی نیازمند بهره‌گیری از روش‌های متن‌محور و استفاده از ابزارهایی است که بتوان به تحلیل کیفی متن پرداخت. یکی از این روش‌های تحلیل کیفی، روش «تحلیل مضمون» است. «روش تحلیل مضمون» روشی برای شناسایی، تحلیل و گزارش الگوهای موجود در داده‌های کیفی است. این روش، فرآیندی برای تحلیل متن است و داده‌های پراکنده و تنوع را به داده‌هایی غنی و تفصیلی تبدیل می‌کند. (شیخ‌زاده و بنی‌اسد، 1402، ص24). در روش «تحلیل مضمون» از چند دیدگاه می توان مضامین یا الگوهای موجود درداده‌ها را شناسایی کرد. مبنای این نوشتار بر دیدگاه استقرایی (مبتنی برداده) است؛ یعنی فرایند کدگذاری با محتوای داده‌ها انجام می‌شود که مقابل آن، قیاسی (مبتنی بر نظریه) است. از دیدگاهی دیگر، هم به کشف مضامین مشهود (معانی آشکار داده‌ها) و هم مکنون (مفاهیم پنهان در داده‌ها) پرداخته می‌شود. از جهت سلسله مراتبی نیز، هر دو گروه، مضامین اصلی ( سطوح بالاتر) و فرعی (سطوح پایین‌تر) حائز اهمیت اند. از دیدگاه زمانی نیز، مضامین اولیه ( مراحل اولیه پژوهش) و نهایی (گزارش نهایی) در فرایند کشف مضامین نقش آفرینی می‌کنند. بر اساس جایگاه مضمون در شبکه مضامین، کشف هر سه مضمون فراگیر و سازمان‌دهنده و پایه از اختصاصات این پژوهش است. دیدگاهی که مبتنی بر نقش مضمون و شامل سه گروه مضامین کلان، یکپارچه‌کننده و کلیدی است نیز نقش موثری در روند پژوهش ایفا خواهد کرد. (شیخ‌زاده و بنی‌اسد، 1402، صص36-42). رویکرد تحقیق پیش‌رو، «رویکرد شبکه مضامین» است. این شبکه به کمک سطوح مختلف مضامین، به صورت شبکه تارنما رسم می‌شود و در آن، مضامین به صورت منسجم و نظام‌مند در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. این نوشتار با استفاده از روش «تحلیل مضمون» در پی یافتن و مفهوم‌‌سازی موضوعات قابل بحثِ حیطه امام شناسی در زیارت جامعه است و پیرامون «شبکه مضامین زیارت جامعه کبیره» و اهمّ مقاصد امام هادی(ع) از بیان مضامین آن و اصطیاد اصلی‌ترین مضمون اصل امامت خواهد بود.
منابع دیجیتالی مرتبط :
فهرست منابع فارسی
نویسنده :
پدیدآور: نرگس شهریارپناه ؛ استاد راهنما: علی محمد میرجلیلی ؛ استاد راهنما: محمد عترت دوست ؛ استاد مشاور: یحیی میرحسینی
زبان :
فارسی
منبع اصلی :
https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/791992cca0a7299536aa5df2167595e6
جنس منبع:
متن
پایگاه :
الف:پایگاه کتب
یادداشت :
نوع منبع :
رساله تحصیلی
مشخصات کامل اثر
منابع مرتبط :
ثبت نظر
ارسال